NİYƏ ÖZÜNÜ ALDADIRSAN?

NƏ ÜÇÜN ÖZÜNÜ ALDADIRSAN?

2010-07-20T09:42:00.000-07:00

Din əxlaqından uzaq cəmiyyətdə yaşayan insanların böyük qisminin həyat anlayışları və həyatdakı məqsədləri bir-birinə bənzəyir. İlk baxışda bir-birindən fərqli görünsə də, əslində təməldə eynidir. Çünki yaşadıqları şərtlər dəyişsə də, dünyaya aid istəkləri, bağlılıqları, ehtirasları, planları, idealları və əməlləri son dərəcə bənzərdir.

İnsanın xarakterinin formalşdığı ilk illər uşaqlıq illəridir. Bu illərdə uşaqların olduqca məsuliyyətsiz və dünyadan xəbərsiz bir həyatı olur.
Ardından məktəb həyatı və gənclik illəri gəlir. Bu illərdə məqsəd, çoxlu dostlar tapmaq, məktəbdə məşhur olmaq, modaya uyğun paltarlar geyinmək, ətrafındakılara özünü göstərmək kimi klassik istəklərlə məhduddur. Ardından məktəb bitir və iş həyatı başlayır. İş həyatında insan öz peşəsində yüksəlməyə, daha çox pul qazanmağa, daha üstün mövqeyə yiyələnməyə çalışır. Bunun üçün bütün vaxtını və imkanlarını istifadə edir. Həmçinin yaxşı yoldaş tapıb evlənmək və "oğul-uşaq sahibi olmaq" üçün də çalışır. Dünyadakı tək əhəmiyyətli hadisənin -öz deyimiylə- "xoşbəxt bir ailə qurmaq" olduğunu düşünür. Qısacası doğulur, böyüyür, təhsil alır, iş həyatına başlayır, evlənir, uşaq sahibi olur, gücü çatdığınca pul və etibar qazanmağa çalışır, sonra uşaqlarını evləndirir, nəvə sahibi olur… Və belə bir neçə dünyəvi məqsəd və idealla yaşayır. Əlbəttə ki, bunların hamısı dünya həyatında lazımlı olan və Müsəlmanların şövqlə yerinə yetirdikləri işlərdir, ancaq hər insan əsl məqsədini unutmadan, dünyada sınanıldığını, dünyanın axirət üçün hazırlıq yeri olduğunu bilərək hərəkət etməklə məsuldur.

Allah üstün güc sahibi Yaradıcımızdır və ONun qüdrəti qarşısında hər insanın etməsi lazım olan qulluq vəzifələrini əskiksiz olaraq yerinə yetirməkdir. İman sahibi insan ibadətlərinə göstərdiyi diqqətlə özünü bəlli edir. Allahın fərz etdiyi zəkat, 5 vaxt namaz, dəstəmaz və oruc kimi ibadətlərini həyatı boyunca şövqlə davam etdirir. İbni Ömər radıyallahu ənhumədən rəvayət edildiyinə görə, Rəsulullah sallallahu əleyhi və səlləm belə buyurmuşdur:

"İslam beş təməl üzərinə bina qılınmışdır: Allahdan başqa ilah olmadığına və Məhəmmədin Allahın Elçisi olduğuna şahidlik etmək. Namazı doğru qılmaq, zəkatı haqqıyla vermək, Allahın evi Kəbəni həcc etmək və Ramazan orucunu tutmaq." (Buxari, İman 1, 2, Təfsiri surə(2) 30; Müslim, İman 19-22. Ayrıca bk. Tirmizi, İman 3; Nəsəi, İman 13)

İllər sürətlə keçər və heç ümid etmədiyi bir anda həyatın ən böyük və qaçınılmaz gerçəklərindən biriylə qarşılaşar. Ölüm vaxtı gəlmişdir; bəlkə 50, bəlkə 60 və ya ən çox 70 yaşındaykən bu dünyadan ayrılar.

O ana qədər ölümü ya heç düşünməmiş və ya çox az düşünmüşdür. Ətrafında çox sayda insanın ölümünə şahid olmuşdur, amma öz ölümünü həmişə uzaq görmüşdür. Həyatı boyu ölümü düşünməyi belə ağlından keçirməmişdir; çünki dünyəvi ehtiraslara qapılmışdır. Buna görə Uca Allahın razılığı, cənnət, cəhənnəm kimi mövzulara çox uzaqdır; bu gerçəklər üzərində düşünərək həyatının gerçək məqsədini qavraya bilməmişdir. Dünyada olduğu müddətcə, lazım olandan çox fərqli hədəfləri, planları və mənfəətləri olmuşdur. Dünya üçün çox çalışmışdır, amma ölümdən sonra üçün heç bir hazırlığı yoxdur.

Budur, bu vəziyyətdəykən, heç ümid etmədiyi bir anda yuxudan oyanırmış kimi, hazırlıqsız və çaşqın halda ölüm ilə qarşılaşır. Son bir peşmanlıqla geri dönmək istəyər, yalvarar. Amma artıq çox gecdir. Allah bu insanın və bənzərlərinin vəziyyətini Səcdə Surəsində belə xəbər verir:

De: “Sizə müvəkkil olan ölüm mələyi canınızı alacaqdır. Sonra da Rəbbinizin hüzuruna qaytarılacaqsınız!” Kaş günahları öz Rəbbinin hüzurunda başlarını aşağı dikib: “Ey Rəbbimiz! gördük, eşitdik. İndi bizi qaytar ki, yaxşı iş görək. Biz tam yəqinliklə inandıq!” – deyəndə görəydin! (Səcdə Surəsi, 11-12)

Bəs insan bu vəziyyətə necə düşür? Əsla düzəlişi olmayan peşmanlığa qapılana qədər gerçəklərdən necə qaçır? Dünyada yaşama məqsədini necə göz ardı edir?

İnsanların bu cür həyati gerçəkləri göz ardı etmək və bunu edərkən də öz özlərini ovutmaq üçün istifadə etdikləri bəzi müdafiə mexanizmləri vardır. Bunlardan biri və bəlkə də ən təsirlisi insanın "öz özünü aldatması"dır. Özünü aldadan insan, başda ölüm olmaq üzrə bütün gerçəklərdən və məsuliyyətlərdən qaça biləcəyini zənn edir. Halbuki özünü aldatmaq insanın qurtuluşu üçün çarə deyil; əksinə dünyada yaşamasının gerçək məqsədini anlamazlıqdan gəlmək, insanı, sonu cəhənnəmlə bitəcək çıxılmaz bir yola aparır. Elə isə insan, gerçəkləri göz ardı edərək özünü aldatmağı bir kənara buraxmalı və Allahın özünə dünyada verdiyi müddəti ən yaxşı şəkildə qiymətləndirməlidir.

İndi bütün bunları özünüz üçün düşünün. Bu günə qədər yuxarıda təsvir etdiyimiz kimi bir həyatınız olmuş ola bilər. Siz də həyatınızın gerçək məqsədi üzərində düşünməmiş, sizi yaratmış olan Allaha qarşı məsuliyyətlərinizi unutmuş, özünüzü aldadaraq yaşamış ola bilərsiniz. Əgər bu vəziyyətdəykən bir anda ölümlə və ardından da əbədi peşmanlıqla qarşılaşmaq istəmirsinizsə, burada izah edilən gerçəkləri ciddi şəkildə düşünərək oxumalısınız. Çünki burada, insanların həyatları boyunca özlərini aldatdıqları mövzular açıqlanmaqda və anlamazlıqdan gəldikləri gerçəklər xatırladılmaqdadır.

Unutmayın, ölüm anında oyanmaq və gerçəkləri görmək insana fayda verməyəcək. Allah bu haqda insanları qəti şəkildə xəbərdar etməkdədir:

Birinizin ölümü çatıb: “Ey Rəbbim! Mənə bir az möhlət versəydin, sədəqə verib salehlərdən olardım! – deməmişdən əvvəl sizə verdiyim ruzidən (Allah yolunda) xərcləyin. Və (bilin ki) Allah əcəli çatan heç kəsə möhlət verməz. Allah sizin nə etdiklərinizdən xəbərdardır! (Munafiqun Surəsi, 10-11)

YARADILIŞ MƏQSƏDİNİ UNUTMAMAQ

2010-07-20T09:37:00.000-07:00

Küçədə isəniz ətrafınıza, evdə isəniz pəncərədən çölə baxın. Ağaclar, çiçəklər, təpələr, səma, insanlar və digər canlılar… Dünya üzərində indi görə bilmədiyiniz digər yerləri də düşünün; dənizlər, göllər, dağlar, ətrafınızda gördükləriniz xaricində milyardlarla insan, həyatda heç qarşılaşmadığınız milyonlarla növ canlı… Son olaraq da dünyadan kənara çıxın və kainatı düşünün; içində yüz milyardlarla ulduz olan yüz milyardlarla qalaktika, günəş, planetlər, peyklər, kometalar və digər göy cisimlərinin olduğu ucsuz-bucaqsız məkan…

İndi səmimi olaraq vicdanınızın səsinə qulaq asın və düşünün; bütün bu saydıqlarımız niyə və necə var olmuşdur? Canlı və cansız hər şey necə belə qüsursuz sistemdə və uyğunlaşma içində var ola bilir? Kainatdakı bu ehtişamın, canlıların -xüsusilə də insanın- sahib olduğu üstün xüsusiyyətlərdəki hikmət nədir? Bütün bunlar, ən əsas da yer üzündəki yeganə şüur sahibi varlıq olan insan, hansı məqsədlə üçün yer üzündədir?

Allah insanın gerçək yaradılış məqsədini qullarına yol göstərici olaraq endirdiyi Quranda bildirmişdir. Bu məqsəd, insanın özünü yaradan və yaşadan Rəbbimizə qulluq etməsidir.

Allah bir ayəsində bu məqsədi belə bildirir:

…insanları yalnız Mənə ibadət etsinlər deyə yaratdım. (Zariyat Surəsi, 56)

Budur dünya, yuxarıda saydığımız bütün detallarıyla dənizləri, gölləri, okeanları, çiçəkləri, ağacları, dağları, canlıları ilə birlikdə insanın bu qulluq vəzifəsini yerinə yetirib yetirmədiyinin sınanması üçün Allahın xüsusi olaraq yaratdığı məkandır. Kainat, kainatdakı bütün sistemlər, ulduzlar, planetlər, göy cisimləri də insanın Rəbbimizin böyüklüyünü və sonsuz qüdrətini görməsi və Onun gücünü təqdir edə bilməsi üçün yaradılmışdır. Eyni şəkildə insanın dünya həyatı boyu yaşadığı bütün hadisələr, olduğu bütün məkanlar, qarşılaşdığı bütün insanlar da insanın dünyada yaşadığı imtahanın bir hissəsidir. Allah insanın yaradılış və dünyada olma məqsədinin sınaq olduğunu bir ayədə belə xəbər verir:

Həqiqətən, Biz insanı qarışıq bir nütfədən yaratdıq. Biz onu imtahana çəkəcəyik. Biz onu eşidən, görən yaratdıq. (İnsan Surəsi, 2)

Bu imtahan mühitində insan, hər an Allahın əmr və qadağanlarına tabe olmaqla, Allahın rızasına uyğun hərəkət etməklə məsuldur. Bu məsuliyyəti rədd və ya inkar edən insanların, sonsuza qədər cəhənnəm əzabı ilə qarşılıq görəcəyi Quranda bildirilmişdir. Çünki bu, Allahın verdiyi bütün nemətlərə qarşı böyük nankorluq və böyük günahdır.

Buna baxmayaraq insanların böyük əksəriyyəti qəribə bir laqeydlik içindədir. Həyatlarının gerçək məqsədini unudaraq, özlərinə tam fərqli mövzular tapır, tam fərqli məqsədlərlə yaşayırlar. Dünyaya aid əhəmiyyətsiz bir mövzu üçün aylarla, illərlə çalışır səy göstərir, amma Allaha qarşı olan məsuliyyətlərini ağıllarına belə gətirmək istəmilər. Dünyadakı məsuliyyətsizliklərinin qarşılığı olaraq axirətdə cəhənnəmlə qarşılıq görəcəkləri ehtimalını isə heç düşünmürlər. Halbuki yer üzündə bu gerçəklərdən xəbərsiz olduğunu söyləyə biləcək tək bir adam belə yoxdur. Allah, Hz. Adəmdən bu yana hər dövrdə insanlara Özünü tanıdan, onlara Özünə necə qulluq edəcəklərini öyrədən Kitablar endirmiş, xəbərdaredici elçilər göndərmişdir ki, bundan sonra insanlar "biz bunlardan xəbərsiz idik" kimi bəhanələr söyləyə bilməsinlər. Bu gerçək bir ayədə belə bildirilir:

Biz peyğəmbərləri (möminlərə) müjdə gətirən və (kafirləri) əzabla qorxudan kimi göndərdik ki, daha insanlar üçün peyğəmbərlərdən sonra Allaha qarşı bir bəhanə yeri qalmasın. Allah yenilməz qüvvət sahibi, hikmət sahibidir! (Nisa Surəsi, 165)

Allahın göndərdiyi elçilər, Qatından endirdiyi kitablarla yanaşı möminlərin insanlara etdikləri təbliğ də bu öyrətmə yollarından biridir. Tarix boyu bir çox imanlı insan digər insanları Allahın dininə dəvət etmiş, ətrafındakı insanlara cənnət və cəhənnəmin varlığını xatırladaraq onları hesab gününə qarşı xəbərdar edib qorxutmuşdur.

Bütün bunlarla yanaşı, fərz edək ki bir insan həyatın gerçək məqsədi haqqında heç bir şey eşitmədiyini, indiyə qədər heç kim tərəfindən xəbərdar edilmədiyini, Allahın kitabını bir dəfə belə oxumamış olduğunu söyləsin. Yenə də bu insan, əvvəldə də ifadə etdiyimiz kimi, ətrafındakı varlıqları, qüsursuz sistemləri düşünərək bunların, sonsuz qüdrət sahibi Yaradıcı tərəfindən mütləq bir məqsədlə yaradıldığını anlaya bilər. Və özünün də -yaradılmış varlıq olaraq- Yaradıcımıza qarşı məsuliyyətləri olduğunu qavraya bilər. Çünki Allah insanı, ona doğrunu və gerçəyi söyləyən vicdanı ilə birlikdə yaratmışdır. Ətrafındakı varlıqları və hadisələri vicdanına müraciət edərək qiymətləndirən, yəni vicdanının səsini dinləyən insan bu gerçəklərə çata bilər.

Necə ki, Quranda bizlərə bildirilən Hz. İbrahim ilə əlaqədar bir hekayə bu mövzuda çox gözəl və açıqlayıcı nümunədir:

Beləcə, İbrahimə göylərin və yerin mülkünü (səltənətini, oradakı qəribəlikləri və gözəllikləri, onların Allah qüdrəti ilə yaradılmasını) göstərdik ki, tam qənaətlə inananlardan olsun! Gecə qaranlığı (onu) bürüdükdə o, bir ulduz görüb: “Bu mənim Rəbbimdir!” dedi. (Ulduz) batdıqda isə: “Mən batanları sevmirəm”, söylədi. (Sonra) doğan ayı görüb: “Bu mənim Rəbbimdir!” – dedi. (Ay) batdıqda isə: “Doğrudan da, əgər Rəbbim məni doğru yola yönəltməsəydi, mən zəlalətə düşənlərdən olardım”, - söylədi. (Daha sonra) doğan günəşi görüb: “Bu mənim Rəbbimdir, bu, daha böyükdür!” – dedi. (Günəş) batdıqda isə dedi: “Ey camaatım, mən, həqiqətən, sizin Allaha şərik qoşduqlarınızdan uzağam! Mən, həqiqətən, batildən haqqa tapınaraq (dönərək) üzümü göyləri və yeri yaradana çevirdim. Mən (Allaha) şərik qoşanlardan deyiləm!” (Ən'am Surəsi, 75-79)

Yuxarıdakı hekayədə görüldüyü kimi, Hz. İbrahim yalnız öz vicdanını dinləyərək göylərin və yerin yaradıcısı olan Allahın varlığını qavramış və yalnız ONA qulluq etməsi lazım olduğunu da anlamışdır. Bu nümunədən aydın olduğu kimi, insanın ətrafına, vicdanına müraciət edərək baxması, Allaha qulluq etməsi lazım olduğunu anlaması üçün kifayətdir. Ancaq buna baxmayaraq Allah insanlara lütf etməkdə və yaranma məqsədlərini, Özünə necə qulluq etmələri lazım olduğunu ətraflı şəkildə xəbər verməkdədir. Şübhəsiz bu, Allahın qullarına qarşı sonsuz şəfqət və mərhəmət sahibi olduğunun göstəricisi və insanları hidayətə və doğru yola yönəldən Hadi sifətinin təcəllisidir. Üstəlik Allah insana dünyada bir çox vəsilə ilə xatırlatmalar edərkən, bu xatırlatmaları qavraya biləcəyi müddəti də verməkdədir.

Ancaq buna baxmayaraq gördükləri dəlilləri və eşitdikləri gerçəkləri səmimi bir dünyagörüşüylə, vicdanlı şəkildə qiymətləndirməyən insanlar yer üzündə çoxluq təşkil edir. Üstəlik bu insanlar, sonsuz həyatlarında zərərə uğramaqdan söz getdiyi halda, bu gerçəklərə qarşı tamamilə laqeyd münasibət göstərirlər

Ətrafınıza bir daha baxın; uşaqlar, gənclər, kişilər, qadınlar, yaşlı insanlar... Çoxu sanki ölümlə və hesab günüylə heç qarşılaşmayacaqmış kimi gündəlik işlərinə davam edirlər. Biri məktəbə gedir; biri iş yerinə gecikməmək üçün sürətli addımlarla avtomobilinə doğru gedir; bir başqası axşam gələcək qonaqları üçün alış-veriş təlaşına qapılmış; bir başqası isə bir neçə həftə sonra dünyaya gələcək olan nəvəsi üçün hazırlıq edir… Şübhəsiz bunlar hər insanın gündəlik həyatının təbii axışı içində yaşadığı detallardır. Bu sayılanlar əlbəttə son dərəcə normal davranışlardır. Bu nöqtədə səhv olan, insanların bütün bunları qafil halda yaşamaları və Allahın özlərini əhatə etmiş olduğunu, ölümün sürətlə gəldiyini, Allahın hüzurunda Rəbbimizi unudaraq keçirdikləri illərin hesabını verəcəklərini heç düşünməmələridir.

Bəs, insanlar bu qədər açıq gerçəklərə, Allahın varlığının sayısız dəlilinə, ONun qarşısında öz acizliklərinin bir çox əlamətinə baxmayaraq necə bu cür məsuliyyətsiz ola bilirlər? Necə başını quma basdıran bir dəvəquşu kimi gerçəklərə gözlərini bağlaya bilirlər? Üstəlik də bu davranışlarının zərəri özlərinə toxunacaqkən…

Şübhəsiz bu, insanların bir çoxunun, etmələri lazım olanları anlaya bilməmələrindən deyil, əksinə vicdani olaraq doğrunu gördükləri halda bilə-bilə özlərini aldatmalarından qaynaqlanmaqdadır. "Aldatmaq" deyirik, çünki bir az əvvəl də danışdığımız kimi bir çox insanın bu mövzuda məlumatsızlıq ya da qavrayışsızlıq kimi problemi yoxdur. Problem bu kəslərin dünyaya olan ehtiras dərəcəsindəki bağlılıqları və gizli ya da açıq olaraq axirəti inkar etmələri üzündən gerçəklərə səmimi və dürüst yaxınlaşmamalarıdır. Allah Quranda bu tərz insanların varlığından belə danışmışdır:

Yer üzündə haqsız yerə (layiq olmadıqları halda) təkəbbürlük edənləri ayələrimi anlamaqdan yayındıracağam (mane olacağam). Onlar nə möcüzə görsələr, ona inanmazlar. Onlar haqq yolu görsələr, onu qəbul etməz, azğınlıq yolunu görsələr, onu özlərinə yol seçərlər. Bunun səbəbi isə onların ayələrimizi yalan hesab etmələri və ondan qafil olmalarıdırAyələrimizi və axirətə qovuşmağı doğru hesab etməyənlərin (bütün) əməlləri puça çıxdı. Onlar ancaq öz əməllərinin cəzasını çəkəcəklər!” (Ə'raf Surəsi, 146-147)

O kəslər ki, dünyanı axirətdən üstün tutur, Allah yolundan döndərir və o yolu əyri hala salmaq istəyirlər. Onlar azıb uzaq düşmüşlər. (İbrahim Surəsi, 3)

Allah başqa bir ayəsində də insanların özlərini aldadaraq, gerçəklərə gözlərini bağlayaraq qapıldıqları qəflətli ruh halını belə xəbər vermişdir:

İnsanların haqq-hesab vaxtı (qiyamət günü) yaxınlaşdı, onlar isə hələ də qəflət içindədirlər və üz döndərirlər. (Ənbiya Surəsi, 1)

İnsanın dünyada bütün etdiklərindən hesaba çəkiləcəyi, haqq-hesab günü ilə üz-üzə gələcəyi şübhəsiz açıq-aşkar bir gerçəkdir. Buna baxmayaraq insanın dərin bir qəflət içində olması və bundan çıxıb xilas olmaq üçün səy göstərməməsi ən böyük ağılsızlıq və vicdansızlıqdır. Bu vicdansızlıq axirətdə Allahın diləməsiylə davamlı bir qarşılıq görə bilər.

Əgər siz də özünüzü öz əllərinizlə əsla bərpa edilməyən peşmançılığa aparmaq istəmirsinizsə, diqqət edin. Əsla dünyəvi məqsədlərlə özünüzü aldadıb əyləndirməyin. Sizin bu dünyada olmanızın gerçək məqsədi, nə yaxşı bir karieraya yiyələnmək, nə çox zəngin olmaq, nə də yaxşı bir yuva qurub, oğul-uşaq sahibi olmaqdır. Bunların heç biri gerçək yaranma məqsədiniz deyil. Ən böyük məqsəd, Allaha qulluq edərək ONun razılığını, rəhmətini və cənnətini qazanmaqdır. Əlbəttə insane yaşadığı müddətdə müvəffəqiyyətli bir iş adamı ola bilər, yüksək bir məqama çata bilər, evlənib çoxlu uşağa, nəvəyə də sahib ola bilər, ya da bunlara sahib olmaq üçün səy göstərə bilər. Amma bunları dünyaya aid tək məqsəd halına gətirməmək və bunları yaşayarkən də Allahın razılığını axtarmaq şərtiylə… Yoxsa dünyaya aid bu dəyərlərin hamısı insanın ölümüylə birlikdə mənasını tamamilə itirəcək və insan, etibarlı olan tək şeyin Allaha olan qulluğu olduğunu anlayacaq. Allah bir ayəsində bu gerçəyə belə diqqət çəkir:

Sizi bizə yaxınlaşdıran nə var-dövlətiniz, nə də oğul-uşağınızdır. Yalnız iman gətirib yaxşı işlər görənlərin (dünyadakı) əməllərinə görə mükafatları qat-qat artıq olacaq və onlar cənnət otaqlarından əmin-amanlıq içində yaşayacaqlar. (Səba Surəsi, 37)

Allah başqa ayələrində dünyada malı və sahib olduğu imkanları ilə özünü aldadaraq yaradılış məqsədini unudan, bu səbəblə axirətdə böyük bir hüsrana uğrayan insanların vəziyyətindən belə bəhs edir:

" Kaş o (ölüm) qəti olaydı! Mal-dövlətim mənə heç bir fayda vermədi. Mülküm (səltənətim) də məhv olub getdi! (Allah buyruq verər:) " Onu tutub qandallayın! Sonra da Cəhənnəmə atın! " (Haqqə surəsi, 27-31)

ÖZÜNÜ ALDATMADAN SƏMİMİ DİNDAR OLMAQ

2010-07-20T09:30:00.000-07:00

Ətrafımızdakı varlıqların – dünyada olan canlıların və kainatdakı canlı-cansız hər şey üzərində düşünməyin vacibliyini və bu düşüncənin nəticəsində insanın yaradılış məqsədinin Allaha qulluq etmək olduğu həqiqətinə əvvəlki hissədə toxunmuşduq. Bu hissədə də çox əhəmiyyətli bir mövzudan bəhs edəcəyik.

Hal-hazırda neçə yaşındasınızsa, məsələn 30 yaşınız varsa, bundan 30 il 10 ay əvvələ nəzər yetirək: Yer üzündə bir varlığınız olmadığı kimi, var olacağınıza dair bir işarə də yox idi.
Sonra bir spermanın yumurta hüceyrəsi ilə birləşməsi və 9 aylıq inkişaf müddəti nəticəsində bir körpə olaraq dünyaya gəldiniz, yəni yox ikən var oldunuz. Əvvəl tək bir hüceyrə idiniz, sonra bu hüceyrə bölünərək iki hüceyrə oldu, sonra dörd, səkkiz, on altı, otuz iki… Nəticədə də milyardlarla hüceyrədən yaranan əli, ayağı, gözləri, qulaqları, burnu, qan dövranı, tənəffüs sistemi olan bir canlı oldunuz. Üstəlik bir hüceyrə ikən düşünə bilən, görə bilən, hiss edə bilən, zövq alan, şüur sahibi bir varlıq oldunuz. Bunun nə qədər fövqəladə bir hadisə olduğunu bir az düşündüyünüzdə asanlıqla qavraya bilərsiniz.

Yaxşı, bu möcüzəvi hadisə necə reallaşdı? Gözlə görülməyən iki parçanın birləşməsilə necə şüurlu bir varlıq meydana gəldi və bu varlıq dünyaya əli-ayağı düz görünüşlü bir körpə olaraq gəldi? Bu sualların cavabları aşağıdakı ayələrdə verilmişdir:

Sizi torpaqdan, sonra nütfədən, sonra laxtalanmış qandan yaradan, sonra uşaq olaraq çıxardan, sonra kamillik çağına çatasınız, daha sonra qocalasınız deyə yaşadan Odur. İçərinizdə daha əvvəl (gənclik, ahıllıq, qocalıq çağlarına yetişmədən) öldürülənlər də var. (Bütün bunlar) müəyyən bir vaxta (ömrünüzün sonuna) yetişəsiniz və bəlkə, düşünüb anlayasınız deyə edilir. Dirildən də, öldürən də Odur. O, bir işi qərara aldıqda (bir şeyi yaratmaq istədikdə) ona ancaq: “Ol!” – deyər, o da dərhal olar. (Mömin Surəsi, 67-68)

Bu ayələrdə bütün insanların və bütün varlıqların Yaradıcısının Allah olduğu və insanların bu reallıq qarşısında ağıllardan istifadə etməyin lazım olduğu xatırladılır. Ağlını istifadə edən insan əsl yaradılış məqsədinə çatacaq və Allahın dininə təslim olacaq, Onun razılığını və rəhmətini qazanmaq üçün çalışaraq həyatını davam etdirəcək. Allah Quranda insanlara öz yaradılışlarını düşünərək aldanışlardan, yanılmalardan uzaq olmalarını belə əmr etmişdir:

Ey insan! Səni kərim olan Rəbbinə qarşı aldadan nədir? O Rəbbin ki, səni (yoxdan) yaratdı, düzəldib qaydaya (insan şəklinə) saldı. Sənə Özü istədiyi surətdə biçim verdi. Xeyr, daha doğrusu, siz haqq-hesab gününü yalan sayırsınız! Sizin üstünüzdə gözətçi mələklər - yazan və çox hörmətli olan mələklər vardır. Onlar sizin nə etdiklərinizi bilirlər. (İnfitar Surəsi, 6-12)

Ancaq bütün bu həqiqətlərə baxmayaraq, insan aldanıb-yanılmağa, yanlış yola sapmağa, özünü aldadaraq ömrünü boş işlərə sərf etməyə, Yer üzündəki mövcud olan möcüzələri vicdansızlıq edərək görməməyə, eşitməməyə və ya görüb anlamazlıqdan gəlməyə meyllidir. Əgər insan Allahın varlığı və böyüklüyünü düşünməz, ağlını istifadə etməzsə sonsuz bir peşmanlıqla qarşılaşa bilər. Buna görə insanların özlərini aldatmamaları, dünyadakı hər şeyin bir məqsədlə yaradıldığını, sahib olduqları bütün nemətlərin bir hikmətlə verildiyini və hesab günü bütün bunlardan sorğulanacaqlarını unutmamaları lazımdır.

DİN ƏXLAQINI YAŞAMAQ ÜÇÜN SƏMİMİ OLMAQ LAZIMDIR

2010-07-20T09:26:00.000-07:00

Həqiqi və səmimi imana sahib olan insanlar heç zaman özlərini aldatmaz və həqiqətlərdən qaçmazlar. Çünki bu insanlarda güclü Allah qorxusu vardır və bu səbəblə Allahın razılığını itirməkdən, ONA qulluqda qüsur etməkdən şiddətlə çəkinərlər. Amma Quranda bildirilən ifadə ilə "ürəyində xəstəlik olan kəslər" Allaha ibadət etməkdə "ağır" tərpənərlər. Allah bu insanların varlığını Nisa Surəsinin 72-ci ayəsində "Aranızda elələri də vardır ki, ağır tərpənər” şəklində bildirmişdir. Bu insanlar Qurana uyğun olan həyat və əxlaq modelini bilsələr də, dini mövzuda səmimi olmadıqları üçün istəksizdirlər. İbadətləri yerinə yetirməmək üçün daim bəhanə axtarırlar.
Davamlı olaraq belə bir axtarış içində olduqları üçün də hər bir şərait və mühitdə özlərini aldadan, ya da doğru olandan uzaqlaşdıran saxta səbəblər tapırlar. Allahın bir başqa ayəsində bildirdiyi kimi "bir ucundan dini yaşayarlar" və Allaha lazımi qaydada qulluq etməzlər. Halbuki onlar belə səmimiyyətsiz ibadət anlayışı ilə yalnız özlərini aldadırlar. Allah bu vəziyyəti Quranda belə açıqlayır:

İnsanlar içərisində elələri də vardır ki, iman gətirmədikləri halda: “Biz Allaha və qiyamət gününə iman gətirdik“, -deyirlər. Onlar elə güman edirlər ki, (qəlblərində olan küfrü gizlətməklə) Allahı və möminləri aldadırlar. Bilmirlər ki, əslində ancaq özlərini aldadırlar. Onların ürəyində mərəz (nifaq və həsəd mərəzi) var. Allah onların (şəkk, kin və nifaq) mərəzini daha da artırar. Yalan dedikləri üçün onlar şiddətli bir əzaba düçar olacaqlar! (Bəqərə Surəsi, 8-10)

Allahın dinində səmimiyyət əsasdır. Əgər bir insan vərdişləri səbəbindən və ya ətrafındakı insanlardan əks reaksiya görməmək üçün bəzi ibadətləri istəksizcə yerinə yetirirsə, yuxarıdakı ayədə də bildirildiyi kimi yalnız özünü aldatmış olur. Etdiklərinin Allah Qatında dəyərli olmasını gözləyə bilməz. Allah Quranda istəksizcə edilən ibadətlərin qəbul olunmayacını insanları belə xəbər verir:

Onların xərclədiklərinin qəbul olunmasına mane olan yalnız Allahı və onun Peyğəmbərini inkar etmələri, namaza təmbəl-təmbəl gəlmələri və istəməyə-istəməyə xərcləmələridir. (Tövbə Surəsi, 54)

Səmimiyyətdən uzaq insanlar Allaha qarşı olan məsuliyyətlərindən qaçmaq, ömürlərini dünyəvi ehtiraslara sərf etmək üçün bitib-tükənməyən bəhanələr axtarırlar. Gənc yaşlarında, məktəb illərində, iş həyatında, əylənərkən, uşaq sahibi olanda, kədərlənəndə, sevinəndə... hər vəziyyətdə ibadət etmələrinə, Allahın əmrlərinə itaət etmələrinə mane olan süni səbəblər tapırlar. Sonrakı hissələrdə insanların bəhanə olaraq qarşıya qoyduqları səbəblər gündəlik həyatdan gətirilən misallarla açıqlanacaq. Burada əhəmiyyətli olan məsələ insanların bu səbəbləri qarşıya qoyduqları zaman səmimiyyətsiz olduqlarını başa düşmələridir. Çünki dünyada bir insanın Allahın əmrlərini yerinə yetirməsinə mane ola bilən heç bir səbəb ola bilməz. Əgər insanın belə bir səbəbi varsa, bu, onun səmimiyyətsizliyi və ya iradəsizliyinin göstəricisidir.

Allahın özünə şah damarından yaxın olduğunu, hər şeyi gördüyünü, eşitdiyini, hər kəsin gizlədiklərini də, aşkar etdiklərini də bildiyini anlayan insan ONA olan qulluğunda əsla səmimiyyətsizlik etməyə cəhd edə bilməz. Bir bəhanə qarşıya qoysa onu ürəyindən keçirərkən və hətta hələ keçirmədən Allahın biləcəyini ya da qulluqda bitərəf davranan bir insanın içindəki istəksizlikdən Allahın xəbərdar olacağını çox yaxşı bilir. Belə bir səmimiyyətsizliyə cəhd etmənin əvəzsiz qalmayacağını da düşünüb anlayır. Bu səbəbdən də özünü aldatmanın çıxış yolu olmadığının, əksinə onu çox böyük itkilərə uğradacağının şüurundadır. Belə bir insan heç bir şəraitdə Allahın rizasından uzaqlaşmaz. Çünki Allaha qəti şəkildə iman etdiyi üçün zəifliyi yoxdur. Qeyd-şərtsiz bir səmimiyyətə malikdir.

Ürəyində xəstəlik olan insanlar isə Allahı açıqca inkar etməsələr də imanlarında zəiflik vardır. Yəni inancları müəyyən şərtlərə bağlıdır. Mənfəətlərinə zidd olan anda Quran əxlaqını yaşamaqdan imtina edə bilərlər. Özlərinə asan gələn ibadətləri yerinə yetirərək vicdanlarını rahatlaşdırmağa çalışarlar.

Bu insanlar özlərini açıq şəkildə aldadaraq bunun şüuruna varmazlar. Siz də bu insanların Allah Qatında düşdüyü səmimiyyətsiz vəziyyətə düşmək istəmirsinizsə diqqət yetirin və əsla özünüzü aldatmayın. Əgər məlumat azlığınız varsa, Rəbbimizi Quranı oxuyaraq tanıya bilərsiniz. Çünki Allah Özünü qullarına endirdiyi kitabında tanıtmışdır. Beləliklə, Allahın qədrini haqqı ilə təqdir edə bilər və kamil imanlı, səmimi bir dindar ola bilərsiniz. Amma Allahı və dinini cahiliyyə cəmiyyətinin dünyagörüşü ilə qiymətləndirsəniz, düzəldilməsi mümkün olmayan böyük səhvlər edərsiniz. Unutmayın, ancaq Allaha qəti şəkildə iman etdiyinizdə və səmimi qulluq etdiyinizdə qurtuluş tapa bilərsiniz.

AXİRƏT İNANCININ GÜCLÜ OLMASI İLƏ SƏMİMİ DİNDAR OLMAQ MÜMKÜNDÜR

2010-07-20T08:51:00.000-07:00

Əvvəlki hissələrdə də ifadə etdiyimiz kimi, yaradılış məqsədini unudaraq öz istək və arzularına görə dəyərsiz işlərin arxasınca gedərək həyatını Allahın əmr və qadağalarını tanımadan keçirən bir insan ölümdən sonra diriləcəyini, etdiklərinin bir-bir hesabını verəcəyini və buna uyğun olaraq əvəz görəcəyini düşünmək istəmir. Axirətin varlığını bilsə də, vicdanını susduraraq özünü aldadır. Sırf bu həqiqətdən qaçmaq üçün bəzi azğın inanclara belə sarılır. Məsələn, xüsusilə son zamanlarda yayılan, öldükdən sonra dəfələrlə dirilərək fərqli yerlərdə və zamanlarda yenidən dünyaya gəlmə şəklində açıqlanan reinkarnasiya inancının insanlar tərəfindən mənimsənilməsinin səbəblərindən biri də budur.

Dünyada etdiklərinin əvəzini axirətdə cəhənnəm kimi bir cəzanın özlərini gözlədiyini bilən, ya da heç olmasa bunu ehtimal edən insanlar öldükdən sonra axirətə gedəcəkləri həqiqətindən narahat olurlar. Buna görə də heç bir dəlili və dayağı olmamasına baxmayaraq, bu azğın inancı və ya bu tərz inancları sevə-sevə qəbul edirlər.

Bu şəkildə özlərini axirətin olmadığına inandıraraq ovutmağa çalışan insanlar hər dövrdə yaşamışlar. Allah Quranda bu insanların sırf axirəti qəbul etməmək və bu həqiqətlə üz-üzə gəlməmək üçün ağıl və məntiqdən necə uzaqlaşdıqlarını bizlərə ibrət olaraq anlatmışdır. Bu ayələrdən biri belədir:

Deyirlər: “Doğrudanmı biz (öləndən sonra dirilib) əvvəlki vəziyyətimizə qaytarılacağıq?! Özü də çürümüş sümüklər olduğumuz zamanmı?!” Onlar deyirlər: “Elə isə bu ziyanlı dönüşdür. (Naziat Surəsi, 10-12)

Yuxarıdakı ayələrin sonunda da göründüyü kimi, axirəti və dirilişi inkar edən bu insanlar, yenidən dirildiləcəklərinin öz zərərlərinə olacağını vicdani olaraq bilirlər. Buna görə bu həqiqəti mümkün olduqca ağıllarına gətirməməyə, azğın düşüncələrlə unutmağa və unutdurmağa çalışırlar. Cavabını çox yaxşı bildikləri halda sırf həqiqətlərdən qaçmaq üçün bu sualları verirlər:

Öz yaradılışını unudub: “Çürümüş sümükləri kim dirildə bilər?!” – deyə, hələ Bizə bir məsəl də çəkdi. De: “Onları ilk dəfə yoxdan yaradan dirildəcəkdir. O, hər bir məxluqu (yaradılışından əvvəl də, sonra da) çox gözəl tanıyandır! (Yasin Surəsi, 78-79)

Axirət mövzusunda bu şəkildə özlərini aldatma yolunu seçən insanların bu məntiqləri bütün düşüncə və rəftarlarında əks olunur. Əgər bir insan özünü ölümdən sonra hesab gününün olmayacağına, cənnət və ya cəhənnəm həyatının olmadığına inandırsa hər cür azğınlığı edə bilər. Çünki insanı qorxub-çəkindirən səbəblərdən biri axirətdə etdiklərinə uyğun bir əvəz alacağı inancıdır. Amma əgər əks düşüncədədirsə, məsuliyyətlərinə əhəmiyyət verməməyə və gözardı etməyə başlayar. Çünki ancaq axirətə inanan insanlar bu dünyada özlərini aldadaraq reallıqdan qaçmanın axirətdə çox böyük bir acı və hüsranla nəticələnəcəyini bilirlər.

Siz də bir az düşündüyünüzdə, özünüz də daxil olaraq ətrafınızdakı heç bir şeyin təsadüfən olmadığını, hər şeyin Allahın sonsuz gücü, məlumatı, istəyi və idarəsi ilə reallaşdığını asanlıqla görə bilərsiniz. Bundan başqa, axirəti yaratmanın da yuxarıdakı ayələrdə xəbər verildiyi kimi Rəbbimiz üçün çox asan olduğunu, İlahi ədalətə ən uyğun olduğunu qavraya bilərsiniz. Diqqət yetirin, anlamazlıqdan gələrək özünüzü aldatmayın. Çünki bu mövzuda özünü aldadanlar və axirət həqiqətindən uzaq yaşayanlar axirətdə etdikləri səhvləri kompensasiya edə bilməmənin sonsuz acısını yaşayacaqlar.

SƏMİMİ İNSANLAR ŞEYTANA UYMAZLAR

2010-07-20T08:36:00.000-07:00

İnsanların böyük əksəriyyəti şeytanın əsl xüsusiyyətlərini tanımaz, onu ətrafdan eşitdikləri ya da filmlərdə gördükləri kimi "xəyali bir varlıq" olaraq canlandırarlar. Buna görə bəzi insanlar şeytanın müstəqil bir gücə sahib olduğunu sanırlar (Allahı tənzih edirik). Bəzi insanlar da şeytanın varlığına şübhə ilə yanaşaraq ona əhəmiyyət vermirlər. Varlığına ehtimal versələr belə şeytanın özləri üzərində bir təsirinin ola biləcəyini heç düşünmürlər. Bunların hər ikisi də heç bir məlumat və dəlilə əsaslanmayan, əksinə yalnız zənn edilən səhv inanışlardır. Hər mövzuda olduğu kimi bu mövzuda da ən doğru və etibarlı məlumatı Allahın haqq kitabından öyrənə bilərik.

Quranda bildirildiyinə görə, hər şeydən əvvəl şeytan sanıldığı kimi müstəqil bir gücə sahib deyil. Allahın yaratdığı və Onun idarəsində olan bir varlıqdır. Dünyada etdiyi bütün fəaliyyətlər ancaq Allahın izni ilə reallaşır. Şeytan Allahın hüzurundan qovulduqdan sonra Allahdan qiyamətə qədər möhlət istəmişdir. Şeytanın Allahın hüzurundan qovulması və aldığı bu möhlət ayələrdə belə bildirilir:

Sizi yaratdıq, sonra sizə surət verdik və mələklərə: “Adəmə səcdə edin!”-dedik. İblisdən başqa hamısı səcdə etdi. O, səcdə edənlərdən olmadı. (Allah İblisə) “Mən sənə əmr edəndə sənə nə mane oldu?”-deyə buyurdu. (İblis) “Mən ondan daha yaxşıyam, çünki Sən məni oddan, onu isə palçıqdan yaratdın!”-dedi. (Allah) buyurdu: “Oradan (Cənnətdən) aşağı en. Orada sənə təkəbbür göstərmək yaramaz. Çıx, çünki sən alçaqlardansan!” (İblis) dedi: “Mənə qiyamətə qədər möhlət ver!”(Allah) buyurdu: “Sən möhlət verilənlərdənsən!” (İblis) dedi: “Sən məni azdırıb yoldan çıxartdığın üçün mən də Sənin düz yolunun üstündə oturub insanlara mane olacağam!” Sonra onların qarşılarından və arxalarından, sağlarından və sollarından gələcəyəm və Sən onların əksəriyyətini şükr edən görməyəcəksən!” (Allah) buyurdu: “Oradan (Cənnətdən) rüsvay olmuş və kənar edilmiş halda çıx. Onlardan hər kim sənə uysa (cəzasını alacaq). Əlbəttə, Cəhənnəmi sizin hamınızla dolduracağam!”(Ə'raf Surəsi, 11-18)

Şeytan sonsuz əzaba məhkum olaraq Allahın hüzurundan qovulduqdan sonra insanları da özü kimi sapdıracağına and içmiş və hiyləgər fəaliyyətlərinə başlamışdır. Allah şeytanın bu fəaliyyətlərini Özünə iman və qulluq edənlərlə-etməyənləri ayırd etmək üçün bir imtahan vasitəsi etmişdir. Buna görə şeytanın hiyləgər oyunları, tələləri və planları dünyada yaşayan, yəni imtahanı davam edən bütün insanlara aiddir. Şeytan istisna etmədən bir-bir hər kəsi aldatmaqla məşğul olacaq. Buna görə heç kim şeytanın təsirini özündən uzaq görməməlidir. Əgər insan bu təhlükənin şüurunda olsa, diqqətli davranar və şeytanın ən kiçik tələsini belə anlaya bilər. Amma əgər özündən uzaq görsə asanlıqla şeytanın təsiri altına düşə bilər. Bu səbəbdən şeytan Allahın səmimi qullarına təsir edə bilməz, çünki onlar şeytanın doğru yoldan sapdırmağa çalışacağını heç bir zaman unutmaz və hər vaxt onun təsirinə qarşı təmkinli davranarlar.

Şeytanın pis təlqini hər an özünü göstərə bilər. İnsan gündəlik həyatında qarşılaşdığı hər hadisədə səhv edə bilər. Əgər səmimi imana sahib deyilsə, bu təsir onun bütün həyatını əhatə edər ki, bunun nəticəsində insanı cəhənnəmə qədər sürükləyər. Şeytanın hədəfi də tam olaraq budur. Şeytan insanların Allaha qarşı isyan etmələrini və bunun nəticəsində sonsuza qədər əzab içində qalmalarını istəyir. Cəhənnəmə girənə qədər onlardan əl çəkməz. Böyük-kiçik bütün tələlərinin, insanları davamlı müşahidə etməsinin, fürsət gözləməsinin məqsədi insanları da özü ilə birlikdə cəhənnəmə sürükləməkdir. Allah bir ayəsində şeytanın bu düşmənçiliyinə qarşı insanları xəbərdar etmişdir:

Həqiqətən, Şeytan sizin düşməninizdir, onu (özünüzə) düşmən tutun. O özünə uyanları cəhənnəm əhli olmağa çağırır. (Fatir Surəsi, 6)

Şübhəsiz Allah bu ayəsi ilə böyük bir təhlükəyə diqqət çəkmişdir. Şeytan insanlığın başlanğıcından bu yana Allaha iman etməyən saysız-hesabsız insan üzərində bu hədəfinə çatmışdır. Bu vəziyyətə ayələrdə diqqət çəkilmişdir:

İblisin onlar haqqındakı zənni düz çıxdı. (İçərilərindən) bir dəstə mömin istisna olmaqla, hamısı ona uydu. Əslində (İblisin) onlar üzərində heç bir hökmü yoxdur. Lakin Biz axirətə inanla ona şəkk edəni ayırd edib bilmək üçün (ona bu imkanı verdik). Sənin Rəbbin hər şeyi hifz edəndir! (Səba Surəsi, 20-21)

Amma qeyd etmək lazımdır ki, Allah Quranda şeytanın hiyləsinin zəif olduğunu da bildirmişdir. (Nisa Surəsi, 76) Yuxarıdakı ayədə də göründüyü kimi, şeytanın insanları məcbur etməsi mümkün deyil, onun buna gücü də çatmaz. Şeytan insanları yalnız çağırar və Allaha səmimi olaraq iman etməyən, axirəti inkar edən insanlar bu çağırışa uyaraq özlərini zərərə sürükləyərlər. Axirətdə şeytanın etirafı bir ayədə belə bildirilir:

İş bitdikdə şeytan belə deyəcək: "Allah sizə doğru vəd vermişdi. Mən də sizə vəd vermişdim, amma sonra vədimə xilaf çıxdım. Əslində mənim sizin üzərinizdə heç bir hökmüm yox idi. Lakin mən sizi çağırdım, siz də mənə uydunuz. İndi məni yox, özünüzü qınayın. Nə mən sizin dadınıza çata bilərəm, nə də siz mənin dadıma. Mən öncə sizin məni şərik qoşmağınızı da inkar etmişdim. Həqiqətən, zalimləri şiddətli bir əzab gözləyir!" (İbrahim Surəsi, 22)

Şeytanın hiyləsi zəifdirsə, etdiyi mənfi təlqinlərin təsirindən xilas olmaq da son dərəcə asandır. Allah insanlara bu təsirdən uzaqlaşmanın yollarını da ayələri ilə belə bildirir:

Əgər sənə şeytandan bir vəsvəsə gəlsə, Allaha sığın. Şübhəsiz ki, Allah eşidəndir, biləndir! Allahdan qorxanlara şeytandan bir vəsvəsə toxunduğu zaman onlar (Allahın əzabını, lütfünü və mərhəmətini) xatırlayıb düşünərlər və dərhal görən olarlar. (Ə'raf Surəsi, 200-201)

Bu ayələrdən də göründüyü kimi, şeytanın iman etmiş insanlar üzərində təsiri mümkün deyil. Şeytanın mənfi təsirindən uzaqlaşmanın yolu da əvvəlcə sonsuz qüdrət sahibi olan Allaha sığınmaq və Allahın ayələri üzərində düşünməkdir. Qəflətə qapılmadan zehin açıqlığı ilə düşünən və həqiqətləri görə bilən insan şeytanın özünü aldatmasına qarşı son dərəcə diqqətli olar və onun tələsinə düşməz, imanı, dayanıqlılığı və Allaha olan sədaqəti ilə şeytanın tələsini pozar.

Amma insanların əksəriyyəti özləri üçün belə bir təhlükənin olduğunu düşünməz, buna görə şeytanın təlqinlərinə qarşı Allaha sığınmazlar. Şeytan qəflət içindəki bu insanlara hiyləgərcə yaxınlaşar və öz təlqinlərini pıçıldayar. Bəzi insanların həqiqətləri bilə-bilə özlərini aldatmalarının səbəblərindən biri də şeytanın bu təlqinlərinə və vəsvəsələrinə qulaq asmaları, ona uymalarıdır.

Belə bir sual meydana çıxır: Şeytan ağlı başında kimi görünən o qədər insanı bu dərəcədə ağılsız hərəkətləri etməyə necə məcbur edə bilər? Hansı yolları istifadə edərək özlərini aldatmalarına və sonu cəhənnəmlə bitəcək bir yola düşmələrinə səbəb ola bilər?

İrəliləyən yazılarda şeytanın təlqininə qapılaraq özlərini aldadan bəzi insanların halları, məqbul zənn etdikləri bəhanələri, özlərini aldatma səbəbləri və bu insanların düşdükləri ibrətverici vəziyyət izah ediləcək. Şeytanın bu insanları hansı yollarla aldatdığına və əzaba sürüklədiyinə diqqət çəkiləcək və beləcə səmimi insanların bu hiyləgər metodlara qarşı təmkinli olmaları xatırladılacaq.

ŞEYTAN İNSANLARA BƏHANƏLƏR TƏLQİN EDİR

2010-07-20T08:29:00.000-07:00

Şeytan insanları Allahın yolundan azdırmaq, Allahın əmr etdiyi ibadətləri yerinə yetirmələrinə və Quranda bildirilən üstün əxlaqı yaşamalarına mane olmaq üçün yollar axtarır. Bu yollardan biri də insanların yerinə yetirmədikləri ibadətlərlə əlaqədar müxtəlif bəhanələr uydurmalarını təmin etməkdir. Yəni şeytan bir insanı səhvə sürükləyərkən bəhanələrini də onunla birlikdə verir. Məsələn, Allaha ibadət etməsi lazım olduğunu bilən gənc bir insana qarşısında daha çox uzun illər olduğu, gələcəkdə bu məsuliyyətlərini tam olaraq yerinə yetirəcəyi, amma indi buna vaxtının olmadığı, şəraitin də əlverişli olmadığı, bütün gün çöldə, məktəbdə və ya işdə olduğu, həm də yoldaşlarının da bunu bəyənməyəcəyi kimi onlarla bəhanə təlqin edir.

Əgər insan səmimi və güclü bir imana sahib deyilsə, şeytanın bu təlqinlərinə aldanır. Amma şeytan bununla da kifayətlənməyərək insanı rahat buraxmaz. Daha əvvəl də ifadə edildiyi kimi, adam cəhənnəmə girənə qədər rahatlanmaz. Bir tərəfdən də adama davamlı etdiklərinin məqbul olduğunu, bu şəkildə hərəkət etməkdə haqlı olduğunu təlqin edir. Sonunda adam Allaha qulluq vəzifələrini yerinə yetirməyən, bunda haqlı səbəbləri olduğunu zənn edən, hətta bu mövzuda son dərəcə sabit fikirli bir insan halına gəlir.

Halbuki daha əvvəl də xatırladıldığı kimi, hər insan özünü yaratmış olan Allaha qulluq etməsi lazım olduğunu vicdani olaraq çox yaxşı bilir. Amma şeytanın özünə təlqin etdiyi və qanuni kimi göstərdiyi səbəblərlə özünü bu an üçün lazımlı olmadığına inandırmışdır. Bir başqa ifadə ilə desək, etməsi lazım olanı vicdani olaraq bilməsinə baxmayaraq, müxtəlif səbəblərlə özünü aldatmış və özünü səhv olana inandırmışdır.

Allah Quranda şeytanın təlqinləri ilə səmimiyyətdən uzaqlaşan bu insanlara dair bir çox nümunə vermişdir. Bu nümunələrdən bəziləri Peyğəmbərimiz (s.ə.s)in dövründə yaşayan və imani zəiflik içində olan insanlardan verilmişdir. Peyğəmbərimiz (s.ə.s) də möminləri Qurandakı əmrlər istiqamətində haqq uğrunda döyüşə təşviq etmişdir. Lakin Allahın ayələrdə xarakterizə etdiyi kimi, "ürəyində xəstəlik olan insanlar" döyüşə çıxmamaq üçün müxtəlif bəhanələr uydurmuşlar. Bu vəziyyət ayələrdə belə bildirilir:

...Onlara: "Gəlin Allahın yolunda vuruşun, yaxud müdafiədə bulunun! – deyildi. Onlar: "Əgər biz vuruşa bilsəydik, sizin ardınızca gələrdik" –deyə cavab verdilər. Onlar o gün imandan çox küfrə yaxınlaşmışdılar, ürəklərində olmayan şeyi dillərilə deyirdilər. Halbuki, Allah onların gizlətdiklərini çox yaxşı bilir! (Ali-İmran Surəsi, 167)

Bu insanların şeytanın təsirinə uyduqları aydındır. Çünki onlar şəxsən Peyğəmbərimiz (s.ə.s)in təbliğinə şahid olmuş, Allahın dinini yaxşı bilən insanlardır. Amma həqiqəti bilmələrinə, hətta ibadətlərdən bir qismini o günə qədər yerinə yetirmələrinə baxmayaraq, dünyaya olan bağlılıqları səbəbindən şeytanın bu tələsinə düşmüşlər. Allahın ayəsində bildirdiyi kimi Müsəlmanları qorumaları lazım olduğunu çox yaxşı bilmələrinə baxmayaraq, bilmədiklərini söyləyərək özlərini və möminləri də sözdə aldatmağa çalışmışlar. Bu insanlarin bir hissəsi də Peyğəmbərimiz (s.ə.s)ə, deyərək qaçmağa çalışmışlar. Bu ifadələr şeytanın təsirilə deyilmiş ifadələrdir. Bütün Müsəlmanların canı təhlükə altında ikən insanın özünü düşünməsinin nə qədər böyük bir vicdansızlıq olduğu məlumdur.

İnsanlar Allahın əmrlərinə uymaq və razılığını qazanmaq üçün nə edəcəklərini çox yaxşı bilirlər. Belə ki, səmimi olmadıqlarını bildikləri üçün də Peyğəmbərimiz (s.ə.s)ə özləri üçün bağışlanma diləməsini söyləyərək vicdanlarını rahatlaşdırmağa çalışmışlar. Vicdansızlıq etmələrinə baxmayaraq, söylədikləri yalanlara özlərini elə inandırmışlar ki, sonunda buna sevinəcək vəziyyətə düşmüşlər. Allah bir ayəsində ibadətlərdən geri qaldıqları üçün sevinən səmimiyyətsiz insanların vəziyyətinə belə diqqət çəkmişdir:

Arxada qalanlar Allahın rəsuluna qarşı çıxaraq (evdə) oturub qalmalarına sevindilər, Allah yolunda malları və canları ilə cihad etmək istəmədilər və: "Bu istidə döyüşə çıxmayın!" dedilər. De: "Cəhənnəm odu daha istidir!" Kaş biləydilər. (Tövbə Surəsi, 81)

Peyğəmbərimiz (s.ə.s)in dövründəki şərtlərə və mühitə görə insanlara bu bəhanələri təlqin edərək onları aldadan şeytan əlbəttə, bu gün yaşayan insanları daha fərqli təlqinlər və bəhanələrlə aldatmağa çalışacaq. Çünki şeytan dünyadakı imtahanın bir gərəyi olaraq, insanların bütün zəifliklərindən xəbərdardır. Hər şəraitə, hər mühitə görə fərqli planlar hazırlaya bilər. Qarşısındakı insanlar alimlər, professorlar, liderlər, sənətçilər, qısacası mədəni səviyyəsindən tutmuş hər cür maddi imkana sahib olan insanlar ola bilər. Şeytan bu insanların hamısına hansı yollardan yaxınlaşacağını bilir.

Şeytanın davamlı fürsət axtarmasına baxmayaraq, təsir edə bilmədiyi yeganə insanlar Allahın Quranda bildirdiyi kimi saleh Müsəlmanlardır. Çünki əvvəldə də ifadə edildiyi kimi, möminlər Allahdan qorxduqları və cəhənnəmdən şiddətlə çəkindikləri üçün şeytanın hər cür hiyləsinə qarşı diqqətlidirlər. Ayrıca Allaha olan imanları səbəbindən çox güclü ağıla, vicdana və iradəyə sahibdirlər.

Şeytanın bura qədər izah edilən taktikaları, təlqinləri bütün insanlara aiddir. Yəni, siz də şeytanın bu hiyləgər təlqinlərinə məruz qalma təhlükəsi altında olan bir insansınız. O halda əgər səmimi imana sahibsinizsə əsla bu həqiqətləri bilə-bilə şeytanın tələsinə düşməyin. Unutmayın, şeytan sizi də özü ilə birlikdə cəhənnəmə sürükləmək üçün pusquda gözləyir, sizin üçün planlar hazırlayır. İlk fürsəti tapdığında hiyləgərcə hərəkətə keçəcək. Şeytana bu fürsəti verməyin. Sizi Allahın yolundan çıxarmaq, ONA qulluq və dua etmənizə mane olmaq üçün müxtəlif bəhanə pıçıldayacaq. Üstəlik bunları son dərəcə məqbul və məntiqli göstərməyə çalışacaq. Beləliklə, özünüzü aldadaraq razı salmanızı təmin etməyə çalışacaq. Halbuki siz vicdanınız sayəsində bunların hamısını rahatca anlaya bilərsiniz və Allahın rizasından yana iradənizi istifadə edərək şeytanın təsirini özünüzdən asanlıqla uzaqlaşdıra bilərsiniz. Bu dünyada sizin üçün heç bir şey cəhənnəmdən xilas olmaqdan daha əhəmiyyətli və təcili ola bilməz. O halda şeytanın bəhanələrini mənimsəyərək özünüzü aldatmağa çılışmayın. Çünki din günü heç bir bəhanə etibarlı olmayacaq, hətta Allahın ayəsində bildirdiyi kimi insanların bəhanələrini saymağa da icazə verilməyəcək.

Həqiqət budur, diqqət yetirin! Əsla Allahın dinini yaşamaq üçün bəhanələr uydurub özünüzü aldatmayın.

ŞEYTAN İNSANI BOŞ VƏ MƏNASIZ İŞLƏRLƏ MƏŞĞUL EDİR

2010-07-20T07:57:00.000-07:00

Şeytanın insanları aldatmaq üçün istifadə etdiyi taktikalardan biri də onları boş və mənasız işlərlə məşğul etməsidir. Bunun üçün Allahın rizasından uzaq olan işləri insanlara cazibədar göstərir. Şeytanın bu təlqinlərinə qapılan insanlar davamlı olaraq dünyəvi planlar və hədəflərlə məşğul olan insanlara çevrilirlər. Bunlarla əylənərkən də Allaha olan qulluq vəzifələrini, bir gün dünyadakı həyatlarının sona çatacağını və Allahın hüzurunda hesab verəcəklərini ağıllarına belə gətirməzlər. Əvvəlki bölmələrdə üzərində dayanıldığı kimi, daha yaxşı bir məqam, daha çox pul və sərmayə, daha parlaq bir gələcək kimi keçici maraqlarla bütün həyatlarını keçirərlər. Halbuki bir saniyə sonra yaşayacağının zəmanəti olmayan, harada və necə öləcəyini əsla bilməyən bir insanın belə nəticəsiz planlar arxasınca qaçmasının, hesablar aparmasının böyük bir qəflət olduğu məlumdur.

Amma insanların böyük bir əksəriyyəti belə yaşamaq məcburiyyətində olduqlarına özlərini inandırmışlar. Özlərini aldadaraq həyatlarını bu cür davam etdirmək yolunu seçirlər. Buna görə, hər biri öz məqsədini dünyanın ən əhəmiyyətli işi hesab edir. Məsələn, katibə üçün müdirinin yığıncaqlarını unutmamaq, şagird üçün dərslərindən daha yüksək qiymət almaq, satıcı üçün o gün daha çox ayaqqabı sata bilmək, bir iş adamı üçün daha böyük bir tender qazanmaq, bir idmançı üçün ən böyük mükafatı almaq, sənətçi üçün diskini daha çox insana dinlədə bilmək, gənc qız üçün ən gözəl paltarı geyinmək, universitet tələbəsi üçün yoldaşları arasında ən mədəni insan olmaq, bir tərcüməçi üçün ən doğru sözləri istifadə etmək, yazıçı üçün ən ədəbi üslubla kitablar və məqalələr yazmaq dünyanın ən böyük məqsədləridir. Əlbəttə burada sayılan işlərin hamısını insanların etməsi və ən yaxşısının olmasını istəmələri təbiidir, amma əvvəldə ifadə edildiyi kimi, bunlar insan üçün həyatdakı ən əhəmiyyətli işlər deyil.İnsanın Allahın məmnuniyyətini qazanmaqdan və cənnətinə layiq bir qul olmaqdan daha əhəmiyyətli bir işi ola bilməz.

Əgər insan özünü aldadıb, həqiqətləri görməzlikdən gələrək dünyaya aid istəklərinin həyatın yeganə məqsədi olduğunu zənn etsə, gözləmədiyi anda ölümlə qarşılaşdığında böyük bir peşmanlıq yaşayacaq. O ana qədər özü üçün ən əhəmiyyətli dəyərlərin evi, iş yeri, avtomobili, diplomu, paltarları, yoldaşları, qohumları olduğunu zənn etmişdir. Ancaq bunların nə qədər keçici olduğunu və dünyadakı imtahan mühitinin bir parçası olduğunu ölüm mələklərini gördüyü ilk anda anlayar. Bir tərəfində sonsuz mükafat yurdu olan cənnət, bir tərəfində isə insanın bədəninə və ruhuna ən şiddətli əzabların yaşadıldığı cəhənnəm olduğu halda Allahın hüzurunda sorğulanarkən yaşadığı çarəsizlik və peşmanlıq dözülməz dərəcədədir.

O anda etibarlı olan yeganə şey Allahın rizası üçün edilən işlərdir. Amma sözü gedən adam həyatı boyunca heç belə bir şey etməmiş, Allah rizası üçün işləməmişdir. O zaman dünyada həyatını həsr etdiyi, ömrünü sərf etdiyi işlərin heç bir mənası və əhəmiyyəti olmadığını ən açıq şəkildə anlayar. Hərçənd bunlar bilmədiyi şeylər deyil. Qarşısına çıxanların hamısı vicdani olaraq çox yaxşı bildiyi, amma özünü aldadaraq qaçdığı həqiqətlərdir. Allah bu insanların vəziyyətini "...şeytan əməllərini onlara gözəl göstərib gözləri görə-görə onları haqq yoldan çıxartdı." (Ənkəbut Surəsi, 38) ayəsində xəbər vermişdir. Yəni bu insanlar həqiqətləri görə biləcəkləri halda şeytanın təlqinlərinə bilə-bilə uymuş və boş işlərlə həyatlarını keçirmişlər.

Axirətdə səhv davrandığını qəbul etmənin bu insanlara bir fayda gətirməyəcəyini Allah ayələrində belə bildirir:

Rəbbinin əmri gəlib mələklər səf-səf duracağı və Cəhənnəmin gətiriləcəyi gün – məhz o gün insan (öz günahlarını) xatırlayacaqdır. Lakin bu xatırlamanın ona nə faydası?! O: "Kaş ki, mən əvvəlcədən həyatım üçün (yaxşı əməllər) edəydim!" –deyəcəkdir. O gün (Allahın) etdiyi əzabı heç kəs edə bilməz! Heç kəs onun kimi zəncirləyə bilməz. (Fəcr Surəsi, 22-26)

O halda siz axirətdə "kaş ki" deyənlərdən olmamaq üçün həyatınızın əsl məqsədini düşünün və etdiyiniz işlərin bu məqsədə nə qədər xidmət etdiyini bir daha nəzərdən keçirin. Diqqət edin, əsla boş və mənasız işlərlə özünüzü yaxşı işlər görürmüş kimi aldatmayın. Bu, gün boyunca etdiyiniz bütün işlərə, məşğul olduğunuz hər şeyə aiddir. Maddi və mənəvi bir şey üçün çalışırmağınızda əsl məqsədiniz Allahın rizasını və cənnətini qazanmaq olmalıdır. Əgər bir işdə Allahın rizasını görmürsünüzsə və axirətinizə bir fayda verməyəcəyini düşünürsünüzsə ondan çəkinin. Xeyir və fayda gördüyünüz işlərə yönəlin. Vicdanınızın səsi sizə bu ayrı-seçkiliyi ən doğru şəkildə söyləyəcək. Mütləq vicdanınızın səsini dinləyin və diqqət yetirin, şeytan dəyərsiz, keçici şeyləri cazibədar edərək sizi də aldatmasın.

ŞEYTAN, HİYLƏLİ VƏDLƏR VERİR

2010-07-20T07:46:00.000-07:00

Şeytan insanı Allahın yolundan sapdırmaq üçün insanlara boş işləri bəzəkli göstərməklə qalmır. Onlara bu mövzuda müxtəlif vədlərdə də verir. Allah şeytanın bu hiyləsini bir ayəsində belə bildirir:

(Şeytan) onlara (müşriklərə) vədlər verir, ürəklərində arzular oyadır. Lakin Şeytan onlara yalnız yalan vədlər verir. (Nisa Surəsi, 120)

Şeytanın təsirinə düşən insanlar önlərində çox uzun illərin olduğuna özlərini inandırıb, uzun vədəli planlar qururlar. Sanki bu dünyada sonsuza qədər yaşayacaqmış kimi mal, mülk, məqam, mövqe ehtirasına qapılaraq Allahın razılığından tamamilə uzaqlaşarlar. Allah bunun şeytanın bir hiyləsi olduğunu başqa bir ayədə belə bildirir:

Doğru yol özlərinə bəlli olduqdan sonra (dindən) dönənlərə Şeytan (bu dönüklüyü) xoş göstərdi və onları tovlayıb yoldan azdırdı. (Məhəmməd Surəsi, 25)

Hər insanın, vəziyyəti və şərtlərinə görə minlərlə çox əhatəli plan və qanunları vardır. Daha əvvəl də ifadə edildiyi kimi hər peşədən, hər yaşdan, hər ictimai mühitdən insanların planları bir-birindən fərqli olsa da, təməlində hamısı dünyaya istiqamətlənmişdir. Məsələn, bir iş adamının gələcəyə aid ən böyük idealı, böyük bir fabrikə sahib ola bilməkdir. Bu fabrikə sahib olduqdan sonrakı ən böyük idealı isə, istehsal etdiyi malları dünya səviyyəsində "ixrac etmək”dir. Və ya bir sənətçinin idealı ölkəsindəki hər kəs tərəfindən tanınan, sevgi duyulan və hörmət edilən, qabiliyyətləri təqdir edilən bir insan ola bilməkdir. Bu məqsədinə çatsa bir sonrakı məqsədi bütün dünya səviyyəsində eyni müvəffəqiyyəti göstərə bilməkdir. Bir çox insan üçün bu tərz nümunələr saya bilərik. Bu insanlar dünyada özləri üçün seçdikləri bu idealları reallaşdıra bilmək üçün gecə gündüz çalışırlar. Yeri gəldiyində fədakarlıqlar edər, çətinliklərə dözər, hər cür çətinliyi və maneəni aşmaq üçün çalışarlar.

Amma görəsən bunları həyata keçirə biləcək qədər ömürləri vardırmı? Hər insanın əvvəlcə bunu düşünməsi lazımdır. Çünki yuxarıda sayılan planların heç birinin reallaşması zəmanət deyil. Amma ölüm mütləq reallaşacaq, hər insanın başına gələcəkdir. Buna baxmayaraq bu insanların ölüm sonrası üçün heç bir plan və hazırlıqları yoxdur. Bütün həyatları dünyadakı həyatlarına aid idealları reallaşdırmağa həsr olunmuşdur. Üstəlik bir gün ölümlə birlikdə bütün planlarının bir daha tamamlanmamaq üzrə yarıda qala biləcəyini ağıllarına belə gətirməmişdirlər. Çünki şeytan onlara, ayədə bildirildiyi kimi müxtəlif vədlər vermiş və onlar da bunlara qapılıb öz özlərini aldadaraq bir ömrü puç etmişlər.

Halbuki insan bitib-tükənməz arzular arxasında qaçmaq yerinə, Allaha qarşı məsul olduğunu və din günündə ONun hüzurunda bütün etdiklərinin hesabını verəcəyini bilərək, Allahın Quranda göstərdiyi yola uyğun şəkildə yaşamalıdır. Əks halda, sonsuz həyatı üçün hazırlıq etməməsi, özü üçün verilən fürsəti qaçırması, onu sonsuza qədər cənnətdən məhrum buraxa bilər. Cənnətdən məhrum olan bir insanın gedəcəyi yer isə cəhənnəmdir.

Allahın özünə verdiyi bu müddəti heç bir dəyəri olmayan işlərlə məsuliyyətsizcə puç edənlər, axirətdə çox böyük bir peşmanlıq yaşayacaqlar. Onlara o gün belə deyiləcək:

... “Məgər orada sizə öyüd-nəsihət qəbul edəcək kimsənin öyüd-nəsihət qəbul edə biləcəyi qədər ömür vermədikmi?!.. (Fatır Surəsi, 37)

Ayədə bildirildiyi kimi, hər insana öyüd ala biləcəyi, vicdanının səsini eşidə biləcəyi qədər müddət verilmişdir. Şeytan nə qədər səhv yola aparmağa çalışsa da, insanın bu çağırışa qulaq verməmək, Allahın əmr etdiyi yolda irəliləmək imkanı vardır. Bunun tək yolu səmimi iman və Allaha güvəndir. Necə ki, bu xüsusiyyətlərə sahib insanlara aid olaraq şeytanın hər cür səyinin, hiyləgər vədinin boşa çıxacağı Quranda bildirilmişdir:

" Onlardan kimi bacarırsansa, səsinlə yerindən oynat, atlı və piyadanı onlara qarşı səfərbər et, mallarına və övladlarına ortaq ol, onlara cürbəcür vədlər ver. Şeytan yalnız yalan vəd verər! Doğrusu, Mənim (mömin) bəndələrim üzərində sənin heç bir hökmün ola bilməz. Rəbbinin vəkil olması kifayət edər!” (İsra Surəsi, 64-65)

Diqqət yetirin, şeytan sizi də dünyəvi ehtiras və əməllərin, uzun vədəli planların arxasınca apararaq, əsl hazırlıq etməniz lazım olan yeri unutdurmasın. Siz dünyəvi ideallarla, müvəqqəti ehtiraslarla özünüzü əyləndirib, yaxşı işlər etdiyinizi sanaraq özünüzü aldatmayın. Allahın aşağıdakı əmrini həyatınızın heç bir anında ağlınızdan çıxarmadan tətbiq edin:

Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun! Hər kəs sabah üçün nə etdiyinə nəzər salsın. Allahdan qorxun. Həqiqətən, Allah etdiklərinizdən xəbərdardır! Allahı unutduqları üçün Allahın da onları özlərinə unutdurduğu kimsələrə bənzəməyin! Onlar fasiqlərdir! (Həşr Surəsi, 18-19)

İNSANLAR HANSI YALANLARLA ÖZLƏRİNİ ALDADIRLAR?

2010-07-20T07:36:00.000-07:00

Şeytan insanları müxtəlif bəhanələrlə, təlqinlərlə, hiyləgər dəvətlərlə öz yoluna çəkməyə çalışır. İnsanlara yaradılış məqsədlərini unutduraraq, onları dünyəvi mənfəətlərə, müvəqqəti ideallara yönəldir. Əgər insan şeytanın bu çağırışına aldansa və hər şeyi yaratmış olan Rəbbimizin çağırışından üz çevirsə, o zaman doğrunu görə bilməsi mümkün olmaz. Allah Quranda belə insanların vəziyyətini xəbər vermişdir. Zuxruf Surəsində mövzuyla əlaqədar ayələrdə belə buyurulur:

Kim Mərhəmətli (Allahın) zikrindən üz döndərsə, Biz şeytanı ona calayarıq və o da ona yoldaş olar.Şübhəsiz ki, şeytanlar onları haqq yoldan sapdıracaq, onlar isə özlərinin haqq yolda olduqlarını güman edəcəklər.Nəhayət, o, hüzurumuza gəldikdə (yoldaşına) deyər: “Kaş ki, mənimlə sənin aranda məşriqlə məğrib (arasındakı )uzaqlıqqədər (məsafə) olaydı. Sən nə pis yoldaş imişsən!”(Onlara deyilər:) “Siz haqsızlıq etdiyinizə görə bu gün əzaba şərik olmağınız sizə heç bir fayda verməz!”Sənmi karlara eşitdirəcəksən, yaxud korları və aşkar azğınlıq içində olanları doğru yola yönəldəcəksən? (Zuxruf Surəsi, 36-40)

Yuxarıdakı ayələrdə göründüyü kimi, Allah bu insanları kar və kor olaraq xarakterizə etmişdir. Şübhəsiz burada sözü gedən olan, fiziki mənada bir karlıq və korluq deyil. Allah bu insanların mənəvi baxımdan kor və kar olduqlarını, doğru yola edilən dəvəti eşitməzlikdən, gerçəkləri görməzlikdən gəldiklərini bildirmişdir. Qısacası bu insanlar ağıl və vicdanlarına tabe olmayaraq Allahın əmrlərini və hesab gününü göz ardı etməkdə və bu şəkildə xilas ola biləcəklərini zənn etməkdədirlər. Halbuki bu insanlar yalnız özlərini aldadırlar.

Bunu xüsusilə ifadə etməliyik: Özlərini aldadan insanlar dünya üzərində az sayda olan, istisna kəslər deyil. Quranda bildirildiyi kimi " ...Lakin onların çoxu əsil həqiqəti bilmir və (ondan) üz çevirərlər. " (Ənbiya Surəsi, 24) Və yenə "... Lakin, insanların çoxu Rəbbi ilə qarşılaşacağını inkar edir." (Rum Surəsi, 8)

Burada danışılan kəslərdən olmamaq üçün hər kəsin özü üçün bir daha düşünməsi və özünü aldadanlardan olmamaq üçün səy göstərməsi lazımdır. Çünki dünyadaykən doğrulara gözlərini bağlayaraq özünü aldatmaq, axirətdə insana fayda deyil, böyük bir zərər verəcək.

DÜŞÜNMƏDİYİ ÜÇÜN "AĞLIMA GƏLMƏDİ, BİLMİRDİM" DEYƏ BİLƏCƏYİNİ ZƏNN EDƏNLƏR

2010-07-20T07:33:00.000-07:00

İnsanın həyatı boyunca yaşadığı hər anı filmin kadrlarına bənzətsək, bir həyatın trilyonlarla kadrdan meydana gəldiyini düşünə bilərik. Bu trilyonlarla kadrdan hər biri insan üçün verilmiş fürsət deməkdir. İnsanın həyatındakı hər an, gerçəkləri düşünməsi, doğruları görə bilməsi üçün hesab günündən əvvəl özünə verilmiş nemətdir. Bu neməti xeyrə istifadə edənlər, düşünərək dünya həyatının əsl mahiyyətini qavraya bilən insanlardır. Düşünməyənlər və həyatlarını qəflət içində davam etdirənlər isə, bu fürsəti qiymətləndirə bilməzlər.

Şübhəsiz düşünmək anlayışından hər kəs fərqli məna çıxara bilər. Bəzilərinin "düşünmək"dən anladığı, gələcəyi düşünməkdir. Gələcəyə dair planlar qurmaq, sərmayə qoymaq düşünməyin göstəricisidir onlar üçün... Bəziləri isə düşünməyi keçmişin hesabatını aparmaq olaraq görür. Dayanmadan keçmişdə etdiklərini, qazandıqlarını və ya itirdiklərini düşünür. Bəziləri isə "yalnız bu günü düşünmənin, sabahı heç düşünməmənin" faydalı olduğuna inanır. Bu, onun dünyagörüşüdür. Gündəlik yaşayır; müəyyən bir məqsədi və izlədiyi yolu da yoxdur. Səhər qalxdığında naharda nə yeyəcəyini düşünür, işə gedərkən hansı vasitəyə minəcəyini düşünür, günorta yeməyinə kimlərlə gedəcəyini düşünür, axşam gələcək qonağa nə yemək bişirəcəyini düşünür, hansı şirkətin səhmlərini almasının qazanclı olacağını düşünür, ertəsi günkü futbol matçına bilet tapıb tapa bilməyəcəyini düşünür, məktəbdəki əylənləcəyə kiminlə gedəcəyini düşünür… Qısacası insanların çoxunun zehni davamlı gündəlik, sadə və səthi düşüncələrlə doludur.

Budur, yer üzündəki yüz milyonlarla insan bu və buna bənzər düşüncələrlə ömrünü keçirir. Və görünən odur ki, insanlar bu tərz mövzular xaricindəki dərin mövzular üzərində düşünməyə çox yanaşmırlar. Ancaq burada "düşünmək"dən nəzərdə tutulan insanın həyatının məqsədini, ətrafındakı yaradılış dəlillərini, Allahın kainatda təcəlli edən möhtəşəm sənətini, ölümü, axirəti, hesab gününü düşünməkdir. Budur insanların əksəriyyətinin əskik olduğu cəhəti də budur.

İnsanlar düşünün; illərlə təhsil alıb, bioloq, mühəndis, həkimi, professor olur, amma həyatında bir dəfə belə heç yox ikən necə var olduğunu, bunun da mütləq bir məqsədlə olduğunu düşünməzlər. Tezis hazırlayar, elmi iş müdafiə edər, assistent olar, müəllim olar, insanlara şəfa verən həkim olar, vəkil olarlar, amma nə üçün və necə yaradıldıqlarını, yaradılışlarını Allaha borclu olduqlarını heç düşünməzlər. Kitablar yazar, televiziyalarda iclaslara gedər, hər mövzuda düşünüb fikir bildirər, amma bir dəfə olsun ölümü və sonrasında Allaha verəcəkləri hesabı ağıllarına gətirməzlər. Budur belə insanlar böyük bir ziyan içindədirlər. Çünki hər insan, tez, ya da gec ölümlə qarşılaşacaq və Allaha olan qulluğundan sorğuya çəkiləcək. "Düşünməmiş" olmaq heç kimə bir fayda verməyəcək.

Hər insan Allahın varlığını, yaradılış məqsədini, necə qulluq etməsi lazım olduğunu düşünüb anlaya biləcək bir şüura və vicdana malikdir. Necə ki, özləri üçün ən həyati mövzuları düşünməyən bu insanlar, özlərinə sərfəli olan bir mövzunu çox yaxşı düşünə bilirlər. Məsələn, ticari bir işdən söz gedirsə pullarını necə qiymətləndirəcəklərini çox yaxşı bilirlər; bu haqda hər mərhələni düşünürlər. İşlərində çox çətin problemlərin öhdəsindən gələ bilirlər; hər detal üçün ayrı bir tədbir düşünə bilirlər. Sahib olmaq istədikləri bir şey olduğunda, bunun üçün çoxlu planlar qurub, bunları mərhələ mərhələ tətbiq edə bilirlər. Qısacası insanlar dünyaya aid mənfəətləri olan mövzuları çox yaxşı düşünə bilirlər.

Buna görə də axirətdə "düşünə bilmədim", "ağlıma gəlmədi" kimi bəhanələr -Allahın diləməsi xaricində- qəbul görməyəcək.

Hər yeni doğan insan, Allahın yaratdığı dünyaya addımını təyin edir. Dünya üzərində, gözünü hara çevirsə çevirsin möhtəşəm bir yaradılış, qüsursuz bir dizayn və ən incə detalına qədər planlanmış sistemlərlə qarşılaşır. Qarşılaşdıqları üzərində düşünən insan, bütün bunların yaradılmış olduğunu rahatlıqla qavraya bilər. Amma gündəlik həyatın və dünyəvi ehtirasların içində boğulmuş olan bir adam, bu gördüklərinə "təsadüf" deyib keçər. Halbuki bu insana sadə bir rəsm əsəri göstərsəniz və "bu təsadüfən öz-özünə çəkilmiş ola bilərmi?" desəniz, "əlbəttə xeyr, bunu çəkən bir sənətçi mütləq vardır" deyər. Amma eyni insan, ətrafındakı fövqəladə sənəti kimin, niyə yaratdığını düşünməkdən qaçınar.

Eyni şəkildə, insanlar dünyadakı həyatlarının keçici olduğunu və əsl həyatın ölümün ardından başlayacaq olan axirət həyatı olduğunu da düşünməkdən qaçınırlar. Hər gün bir çox adamın ölümünə şahid olurlar, amma öz ölümlərini ağıllarına gətirməzlər. Heç ölməyəcəkmiş kimi dünyaya aid əhatəli planlar qurarkən; ölümdən sonrası üçün bir hazırlıq etməzlər.

Bax bu insanlar, özlərini bilə-bilə zərərə salmış olurlar. Çünki insanın yaradılış məqsədini, Allahın bütün kainatda təcəlli edən sənətini, ölümü, axirəti, hesab gününü düşünməsi son dərəcə asandır. İnsanların zənn etdikləri kimi bütün bu saydıqlarımızı "düşünmək" qarışıq, ya da çətin bir iş deyil. Bunun üçün uzun araşdırmalar aparmağa, çox güclü bir təhsil almağa, qarışıq məlumatlar öyrənməyə də ehtiyac yoxdur.

Məsələn, hər gün gördüyü atmosferin insanın nəfəs ala biləcəyi şəkildə yaradılmış olması, hər gün səmada gördüyü quşun uçmaq üçün ehtiyac duyduğu ən uyğun qanad quruluşu, ətrafında gördüyü rəngarəng dünya, vicdanlı hər insanı Allahın möhtəşəm yaradışını düşünməyə sövq edər. Yenə eyni şəkildə, hər gün ətrafında yüzlərlə insan ölərkən adamın bir gün özünün də öləcəyini düşünə bilməməsi qeyri-mümkündür. Əgər insan vicdanının səsinə qulaqlarını qapamaz, özünü boş işlərlə əyləndirməz və dünyəvi meyarlarla aldatmazsa, bu düşüncələr qaçınılmaz olaraq zehinində meydana gələcək.

Ancaq insanın, gerçəklər üzərində dərin düşünmək və qəflətə qapılmamaq üçün səy göstərməsi mütləqdir. Unudulmamalıdır ki, hər insanın şeytan kimi bir düşməni vardır. Şeytan insanların düşünmələrini və beləliklə gerçəkləri dərk edib Allaha yönəlmələrini istəmədiyi üçün mütləq buna mane olmaq istəyəcək. Bunun üçün də insana hiyləgərcə təlqinlər etməyə başlayacaq. Bu mövzuda insanların ən çox təsirləndikləri təlqinlərindən, "düşünməyincə məsuliyyətlərindən azad olacaqları yalanı" gəlir. Bu təlqinə qulaq asan insanlar, özlərindən soruşduqda, "ağılıma gəlmədi, bilmirdim, heç kim mənə söyləmədi" deyərək xilas olacaqlarını zənn edərlər, amma özlərini aldadarlar.

Halbuki insanlar öz özlərinə bu oyunu oynayarkən, özlərinə şah damarından daha yaxın olan Allah, etdikləri hər şeydən, görməzlikdən və anlamazlıqdan gəldikləri hər düşüncədən xəbərdardır. Bu səbəblə Allaha qarşı olan məsuliyyətlərini görməkdən qaçan insan, əslində öz qurduğu tələyə özü düşür; düşünməməklə yalnız və yalnız özünü aldatmış olur. Axirətə getdiyində isə qaçdığı gerçəkləri yaşayaraq görər və Allahın hüzurunda hesab verərkən "bilmirdim, ağlıma gəlmədi, düşünə bilmədim" kimi səmimiyyətsiz bəhanələrin heç bir faydası olmadığını açıq-aydın anlayar.

Elə bir gün ki, zalımlara üzrxahlıqları heç bir fayda verməyəcəkdir. (O gün) onları lənət və axirət yurdunun pis əzabı gözləyir. (Mömin Surəsi, 52) Başqa ayələrdə də bu gerçək xəbər verilmişdir:

O gün zalımlara üzrləri heç bir fayda verməz və onların tövbə etmələri (Allah rizasını diləmələri) də istənilməz! (Rum Surəsi, 57)

"BİLİRDİM, AMMA ZAMANIM VƏ İMKANIM YOX İDİ" DEYƏRƏK ÖZÜNÜ ALDADANLAR

2010-07-20T07:20:00.000-07:00

Allah Quranı bütün insanlara yol göstərici kitab olaraq göndərmişdir. Qiyamətə qədər bütün insanlar Quranda bildirilən əmrlərə tabe olmaqla, ibadətləri yerinə yetirməklə məsul sayılırlar. Allahın Quranda istisna olaraq bildirdiyi hallar xaricində hər insan ibadətləri yerinə yetirib yetirmədiyi haqqında din günü hesab verəcək. Buna görə Allahın bildirdiyi istisnalar xaricində öz-özünə bəzi bəhanələr uyduraraq, Allaha qulluq vəzifəsini yerinə yetirməyən adam, özünü aldatmış olur. Bu açıq gerçəyə baxmayaraq insanlar davamlı olaraq bəhanələr uydurur və Allaha qarşı olan məsuliyyətlərini göz ardı edirlər.
Məktəb illərində ayrı, iş həyatına başladıqda ayrı, evlənincə, uşaqları olunca ayrı bəhanələr irəli sürərlər. Din əxlaqını yaşamağa səmimi niyyətləri olmadığı üçün müxtəlif mövzuları ibadətlərini yerinə yetirmələrinə mane olaraq görərlər. Qarşıya qoyduqları maneələrdən ən əsası isə zamanlarının və imkanlarının olmaması iddiasıdır.

Gündəlik həyatları boyunca insanlar bir çox işə rahatlıqla zaman ayırırlar. Xüsusilə bir mənfəətləri olduğunda, lazım olsa başqa istəklərindən keçir, amma yenə də o iş üçün lazım olan zamanı nizamlayırlar. Eləcə də imkanları olmadıqda, bütün maneələri qaldıracaq çarələri də çox tez düşünüb tapırlar. Ancaq ibadətlərdən söz getdiyində insanların çoxu eyni qərarlılığı göstərmir.

"Namaz qılmaq istəyirəm, amma vaxt tapa bilmirəm", "işləyirəm, necə oruc tuta bilərəm", "məktəbə gedirəm, dərsə hazırlaşmalıyam, ibadətə vaxt ayıra bilməm", "bura bağ evidir, burada oruc tuta bilmərəm" kimi bəhanələr uyduran insanlara ətrafınızda tez-tez rast gəlmisiniz. Eyni şəkildə "səbrli insan olmaq istəyirəm, amma hər şey bir-birinin ardınca olur", "hirslənmək istəmirəm, amma mühit çox stresslidir" kimi bəhanələrlə çirkin əxlaq göstərən insanları çox görmüsünüz. Bu insanlar əslində Quran əxlaqını həyata keçirməyə səmimiyyətsiz yanaşırlar. Çünki bir az əvvəl də ifadə etdiyimiz kimi, insanlar dünyaya aid bir mənfəət ümid etdiklərində, zamanı və imkanları göz ardı edərək, lazım olduğunda hər cür çarəni taparaq istədikləri şeyi edərlər. Amma mövzu özlərini yaradan və yaşadan Allaha qarşı yerinə yetirilməsi lazım olan məsuliyyət olduğu zaman, dərhal qeyri-mümkünlüklərdən şikayət etməyə başlayarlar.

Bu mövzunun daha konkret şəkildə aydın ola bilməsi üçün belə bir nümunə verək. Bir insana, gündə 1 saatını ayıraraq bir iş görməsi qarşılığında çoxlu miqdarda pul təklif edilsə (məsələn, aylıq qazandığı maaşın 10 qatının ödənəcəyi deyilsə), bu adam imkanları necə olursa olsun, dərhal təklifi qəbul edər. Üstəlik bu insan bir tərəfdən universitet imtahanına hazırlaşa bilər və ya eyni zamanda işləyə bilər. Hər nə olursa olsun, lazım olsa yuxusundan keçər, lazım olsa özünə ayırdığı vaxtdan azaldar, amma zamanı problem olaraq görməz. Eyni şəkildə bütün imkanlarını da dərhal bu işə uyğun hala gətirər. Bu, dünya üzərindəki insanların çoxuna aid olan, inkar edilməsi qeyri-mümkün gerçəkdir.

Buna görə, əgər insan eyni qərarlılığı Allahın razılığı üçün göstərməzsə, bu, böyük bir səmimiyyətsizlik və vicdansızlıq olar. Üstəlik insan etdiyi ibadətlər qarşılığında üç beş manatla müqayisə edilməyəcək qədər qiymətli qazanca qovuşacaq, sonsuza qədər Allahın rəhmətini və cənnətini qazanacaq.

Amma insanların çoxu sahib olmağa çalışdıqları malların, pulların, daşıdıqları kredit kartlarının, yığdıqları dollarların, xoşlarına gələn evlərin, avtomobillərin, gözəl geyimlərin sehriylə Quran əxlaqını bir kənara buraxar, axirəti unudar və dünyaya meyl edərlər. "Vaxtım yoxdur", "çox məşğulam", "görüləcək işlərim var", "işim var", "ideallarım var", "gələcəkdə edərəm" kimi sözlərlə özlərini aldadar, axirət qazancını təmin edəcək ibadətlərə yönəlməzlər. Allahın əmr etdiyi gözəl əxlaqı yaşamaz, namaz qılmaz, oruc tutmaz, Allahın özlərinə verdiklərindən ehtiyacı olanlara verməz, yalnız dünyada qazanc əldə etməyə çalışaraq ömürlərini keçirərlər.

Allah dünyada özlərini aldadaraq, söylədikləri bəhanələrin qəbul ediləcəyini zənn edən və buna görə ibadətlərini yerinə yetirməyən və ya durmadan təxirə salan insanların axirətdə qarşılaşacağı vəziyyəti bizə belə bildirmişdir:

O gün insana öncə etdiyi və sonraya qoyduğu nə varsa xəbər veriləcəkdir! Doğrusu, insan özü-özünə şahiddir! O, hər cür üzrxahlıq etsə də, (qəbul olunmaz)! (Qiyamət Surəsi, 13-15)

Buna görə siz də diqqət yetirin, əsla bu insanlar kimi axirətdə etibarlı olmayacaq bəhanələri dünyada səbəb göstərərək özünüzü aldatmayın. Ayədə bildirildiyi kimi, hər nə bəhanə olursa olsun, siz əslində bunun doğru olmadığını qavraya biləcək "bəsirətə" sahibsiniz. Əgər nəfsinizə uysanız, bunun hesabını Rəbbimiz olan Allaha verə bilməzsiniz. Sizin onsuz da hazırda dünyada yaşama məqsədiniz Allaha qulluq etməkdir. Etməli olduğunuz digər işlərin heç biri bundan daha önəmli və əhəmiyyətli deyil. Çünki əbədi qurtuluşunuz, ancaq Allahın rəhmətini qazanmaqla mümkündür.

"YORĞUNAM, XƏSTƏYƏM" DEYƏRƏK ALLAHA IBADƏT ETMƏYƏNLƏR

2010-07-20T06:30:00.000-07:00

İnsanların din əxlaqını yaşamamaları üçün gətirdikləri bəhanələrdən biri də fiziki narahatlıqlardır. Məsələn, Allaha ibadətdə istəksiz olan insan həqiqətdə xəstə olmadığı halda, "xəstəyəm, yorğunam" kimi bəhanələrlə özünü və ətrafındakıları aldadar və məsuliyyətlərini yerinə yetirməz. Halbuki bu adam unutmamalıdır ki, Allah hər şeyi bilir. İnsanın heç bir hərəkəti, heç bir düşüncəsi Allahdan gizli qalmaz. Ağlından keçən hər düşüncə, ürəyində hiss etdikləri və şüuraltında gizli olanları Allah bilir. Quranda xəbər verildiyi kimi

"…Şübhəsiz Allah ürəklərdə olanları biləndir. ." (Ali-İmran Surəsi, 119)

Amma dindən və Quran əxlaqından uzaq insanlar, özlərinə Allahın razılığını və cənnətini qazanma fürsəti verilmişkən fiziki narahatlıqlarını bəhanə edərək, ibadətlərini bir tərəfə buraxar, nəfslərinə tabe olarlar. Bu səmimiyyətsizliklərinin qarşılığını isə axirətdə acı bir əzab olaraq alarlar. Çünki Allahın əmrlərini yerinə yetirməmə haqqında qarşıya qoyduqları bəhanələrdə səmimiyyətsizdirlər. Həqiqətən fiziki narahatlıqları olsa belə, Quranda bu kimi hallarla əlaqədar bir çox asanlıq tanınmışdır. Məsələn, oruc tutmaq Allahın insanlara fərz etdiyi ibadətlərdən biridir. Bu səbəbdən insanlar Allahın bu hökmünü yerinə yetirməklə məsuldurlar. İnsanların bu ibadəti yerinə yetirə bilməyəcəkləri halları isə yenə Allah ayəsində açıqca bildirmişdir:

(Oruc) sayı müəyyən olan günlərdir. Artıq sizdən kim xəstə və ya səfərdə olsa tutmadığı günlər qədər başqa günlərdə oruc tutmalıdır. Oruc tutmağa taqəti olmayanlar isə bir yoxsulu doyuracaq qədər fidyə verməlidirlər. Hər kəs könüllü xeyir iş görərsə, həm də fidyə verərsə, bu onun üçün daha yaxşı olar. Bilsəniz oruc tutmaq sizin üçün nə qədər xeyirlidir! (Bəqərə Surəsi, 184)

Bu ayədə göründüyü kimi, Allah səfərdə olanın, xəstənin olduqları vəziyyəti xatırlatmış və onlara oruc ibadətini yerinə yetirmə haqqında asanlıq göstərmişdir. Ayənin davamında da qulları üçün ən xeyirli olan nə isə ona diqqət çəkmişdir. Bir sonrakı ayəsində isə Allah, yenə orucla əlaqədar bir asanlıq yolu daha bildirmiş və qulları üçün daim asanlıq dilədiyini xatırlatmışdır:

İnsanlara doğru yolu göstərən, bu yolu açıq dəlilləri ilə aydınlaşdıran və (haqqı batildən) ayıran (Quran) ramazan ayında nazil edilmişdir. Bu aya (ramazan ayına) yetişən şəxslər (bu ayı) oruc tutmalıdırlar; xəstə və ya səfərdə olanlar isə tutmadığı günlərin sayı qədər başqa günlərdə tutsunlar. Allah sizin üçün çətinlik deyil, asanlıq istər ki, fövtə gedən günlərin orucunu tamamlayasınız və sizi düz yola yönəltməsinə görə Ona (“Allahu əkbər” deməklə) şükür edəsiniz. (Bəqərə Surəsi, 185)

Bu nümunədən də aydın olduğu kimi, Allaha səmimi olaraq iman edənlər üçün hər zaman bir asanlıq yolu mövcuddur. Çünki Allahın dini son dərəcə asandır; Allah insanlar üçün din əxlaqını yaşamalarında heç bir çətinlik istəməmişdir. Allah insanların nələrdə çətinlik çəkəcəklərini, hansı yükü qaldıra bilməyəcəklərini ən yaxşı biləndir. Quranda heç kimə gücü yetdiyindən artıq yükləməyəcəyini bildirmişdir:

Allah istər ki, üzərinizdə olanı (ağırlığı) yüngülləşdirsin: (Çünki) insan zəif olaraq yaradılmışdır. (Nisa Surəsi, 28)

Heç kimə gücü çatmayan işi yükləmərik; əlimizdə haqqı söyləməkdə olan bir kitab vardır və onlara zülm olunmaz. (Mu'minun Surəsi, 62)

İnsanların çoxu isə Allahın mərhəmətinə və lütfünə qarşılıq son dərəcə nankorca bir əxlaq göstərərlər. Dünyaya olan ehtiras və bağlılıqlarına görə, ibadətlərini yerinə yetirməmək üçün davamlı olaraq başqa şərtləri bəhanə kimi irəli sürərlər. Əlbəttə bunu etməklə yalnız özlərini aldadar və zərərə salarlar. Çünki Quranda bildirildiyi kimi, Allah heç bir şeyə ehtiyacı olmayandır:

Əgər inkar edəcək olsanız ,şübhəsiz Allah sizə əsla möhtac deyildir. Amma bəndələrinin küfr etməsi Ona xoş getməz. Əgər şükür etsəniz, sizin bu şükrünüz Ona xoş gələr. Heç bir günahkar başqasının günahını daşımaz. Sonra Rəbbinizin hüzuruna qayıdacaqsınız. O sizə nə etdiklərinizi xəbər verəcəkdir. Həqiqətən, Allah ürəklərdə olanları biləndir! (Zumər Surəsi, 7)

Diqqət yetirin, siz də Allaha qulluq etməkdə bitərəf davranıb bəhanələr irəli sürməyin. Əsla belə bir səmimiyyətsizliyə yaxınlaşmayın. Unutmayın; səmimiyyətsiz bir bəhanəni insan ağlından keçirərkən belə, Allah bunu bilir.Siz bununla özünüzü aldadıb əyləndirərkən bir anda ölüm mələklərini yanınızda görsəniz, nə qədər çox istəsəniz də Allaha ibadət etmək üçün bir daha əsla geri qaytarılmazsınız. Allah Quranda, dünyada sağlam ikən ibadət etməkdən qaçan insanların hesab günü qarşılaşacaqları peşmanlığı və hiss edəcəkləri qorxunu belə bildirir:

Ayağın üstündən (örtünün) açılacağı və onların səcdəyə çağırılacaqları gün, artıq güc çatdıra bilməzlər. Gözləri 'qorxudan və dəhşətdən bərəlmiş', özlərini də zillət qucaqlayıb-əhatə etmiş olacaq. Halbuki onlar, (daha əvvəl) sapsağlam ikən səcdəyə dəvət edilərdilər. (Qələm Surəsi, 42-43)

"ALLAH MƏNI BAĞIŞLAYAR" DEYƏRƏK ÖZLƏRINI ALDADANLAR

2010-07-20T05:40:00.000-07:00

İnsanların çoxu Allahın varlığını bilir və qəbul edirlər, amma Onun qüdrətini lazımi kimi təqdir etmirlər. Yanıldıqları mövzu Allahın varlığı deyil, Allahın sifətləridir. Məsələn, Allahın qullarına qarşı çox lütfkar, bağışlayıcı və mərhəmətli olduğunu düşünsələr də, inkarçılardan intiqam alan, onlara əzab edən sifətlərini düşünmürlər.

Allahı lazımi kimi təqdir edə bilməyən bu insanların ya Allah qorxusu yoxdur, ya da çox məhduddur. Bu da insanın axirəti baxımından çox təhlükəli bir vəziyyətdir. Çünki Allah qorxusu olmayan, etdiklərinin qarşılığında cəza görəcəyinə inanmayan bir insan hər cür pisliyi, zülmü rahatlıqla edə bilər. Allahın qadağan və haram etdiyi hər cür günahı işləyib, sonra da "Allah bağışlayar" kimi reallıqdan uzaq düşüncəyə qapıla bilər. Buna görə şeytan insanlara həmişə bu cəhətdən yaxınlaşır və insanların özlərini "yəqin ki bağışlanaram" düşüncəsi ilə aldatmalarına səbəb olur.

Diqqət yetirilsə din əxlaqından uzaq cəmiyyətlərdə insanlar həmişə bu yanlış dünyagörüşlə hərəkət edir və davamlı Allahın əmr və qadağalarını pozurlar. Namazlarını qılmayanlar, oruc tutmayanlar, ehtiyac içində olan insanları qorumayanlar, xəsislik edərək mallarından zəkat verməyənlər, öz mənfəətləri üçün insanlara zülm edənlər, adam öldürənlər, oğurluq edənlər, başqalarının malını haqsızlıqla yeyənlər, yer üzündə fitnə-fəsad çıxaranlar, insanları əxlaqsızlığa sürükləyənlər həmişə "Allah bağışlayar" düşüncəsi ilə hərəkət edirlər. Halbuki bu düşüncəyə sahib olan insanlar böyük bir yanlışlıq içindədirlər. Çünki Allah tövbələri qəbul edən və bağışlayıcı olandır, ancaq eyni zamanda da sonsuz ədaləti ilə hər hərəkətin əvəzini əksiksiz olaraq verəndir. Əlbəttə yaxşılıq edənlərlə pislik edənlər bir tutulmayacaq, dünyada da, hesab günündə də hər kəs layiq olduğuna qarşılıq görəcək. Bu həqiqət Quranda belə bildirilir:

Yoxsa günah qazananlar onları həyatda olduğu kimi, ölümlərindən sonra da iman gətirib yaxşı işlər görənlərlə eyni tutacağımızı güman edirlər? Nə pis mühakimə yürüdürlər! Allah göyləri və yeri ədalətlə yaratmışdır ki, hər kəs qazandığının əvəzini alsın. Belə ki, onlara heç bir haqsızlıq edilməyəcəkdir. (Casiyə Surəsi, 21-22)

Allahın dərgahına qaytarılacağınız gündən qorxun! Sonra hər kəsə qazandığının əvəzi büsbütün veriləcək və onlara zülm olunmayacaqdır. (Bəqərə Surəsi, 281)

Ancaq bunu da qeyd etməliyik ki, əlbəttə hər insan yaşadığı müddət ərzində səhv edə bilər və işlədiyi günahlardan, etdiyi səhvlərdən ötrü peşman ola bilər. Çünki insan səhv etməyə meylli varlıqdır, heç bir insan qüsursuz deyil. Buna görə insan dünyada olduğu müddətdə bağışlanmaq üçün Allaha tövbə edə bilər. Allah hər insana ölənə qədər tövbə etmə imkanı vermişdir. Amma Quranda hansı tövbənin səmimi tövbə olduğu və qəbul ediləcəyi də xəbər verilmişdir. Tövbənin şərtinin səmimiyyət olduğunu Allah aşağıdakı ayələri ilə bildirmişdir:

Allah yanında yalnız o kəslərin tövbəsi qəbul olunar ki, onlar nadanlıq ucundan pis bir iş gördükdən sonra dərhal tövbə edərlər. Allah belələrinin tövbəsini qəbul edir! Həqiqətən, Allah (hər şeyi) biləndir, hikmət sahibidir! Günah işlər görməkdə davam edərək ölüm yetişən anda: “Mən indi tövbə etdim” –deyənlərin və kafir olaraq ölənlərin tövbəsi qəbul olunmaz. Biz onlar üçün şiddətli bir əzab hazırlamışıq! (Nisa Surəsi, 17-18)

O halda insanın bir səhvə yol verdiyində buna əhəmiyyət verməyib "bağışlanaram", "yəqin ki, bağışlanılaram" deyərək düşünməsi yox, dərhal səmimi bir şəkildə Rəbbimizə yönəlməsi və səhvini düzəltmək üçün qəti bir dayanıqlılıqla tövbə etməsi lazımdır. Əhəmiyyətli olan insanın Allaha qarşı səmimi və dürüst bir qul olmasıdır. Ancaq bundan sonra Allahın bağışlamasını ümid edə bilər. Amma son dərəcə səmimiyyətsiz şəkildə hərəkət etməyə davam edərkən Allahdan çəkinməz və bağışlanma da diləməzkən "Allah bağışlayar" kimi bir üslub və məntiq içində olanlar gözlədikləri kimi bir nəticə ilə qarşılaşmaya bilərlər.
Buna görə diqqət yetirin - "Allah bağışlayar" kimi bir məntiqlə özünüzü aldadaraq bilə-bilə Allahın məmnun olmayacağı bir həyata yanaşmayın. Əks halda sonsuz həyatınızı öz əllərinizlə böyük bir təhlükəyə atmış olarsınız.

"ONSUZ DA MƏN CƏNNƏTƏ GEDƏRƏM" DÜŞÜNCƏSINDƏ OLANLAR

2010-07-20T05:16:00.000-07:00

Dini yaşamayan cəmiyyətlərdə insanların özlərini aldatdıqları mövzulardan biri də, özlərinin cənnətə girməyə layiq olduqlarını düşünmələridir. Bu insanların çoxu ölümdən sonra həyat olduğunu qəbul etmələrinə baxmayaraq, din əxlaqını yaşamamalarının səbəbi, özlərinin mütləq cənnətə gedəcəklərinə dair olan zənnləridir. Bu cür düşünən insanların haradan belə bir qənaətə gəldikləri məlum deyil.Amma əksəriyyəti özünü digər insanlarla müqayisə edərək yalnız yaxşı tərəflərini görər və yaxşı bir insan olduğu üçün də cənnətə girməyə layiq olduğu qənaətinə gələr.
Ən təəccüblü olanı da, bu insanlar "yaxşılıq" anlayışını, Qurana görə deyil cahiliyyəyə uyğun qiymətləndirərlər. Allahın məmnun olacağı bir həyatı və əxlaqı deyil,yaşadıqları cəmiyyətin məmnun olacağı həyatı və əxlaqı seçərlər. Nəticədə də, özlərini aldadaraq cənnətə girəcəklərini düşünərlər.
Heç şübhəsiz, Allahdan cənnəti ümid etmək və istəmək gözəl şeydir.Bu istəyin səmimi olduğunun ən əhəmiyyətli göstəricilərindən biri, insanın həyatının hər anında cənnətə yaraşacaq bir əxlaq göstərməsi və Allahdan qorxub çəkinərək hərəkət etməsi olacaqdır. Əks halda, yəni Allahın razı olmayacağı bir həyat tərzi içindəykən, qulluq vəzifələrini yerinə yetirmədən cənnətə gedəcəyini düşünmək son dərəcə səmimiyyətsiz bir düşüncə olacağı kimi, bu düşüncə adamın özünü aldatmasından başqa bir şey deyil.
Bu düşüncəyə görə insan həm Allaha qulluq etmədən böyük bir ömrü öz nəfsinin istək və ehtiraslarına görə keçirər, həm də axirətdə Allahın səmimi və saleh qulları üçün hazırladığı cənnətində, onların arasında, nemətlər içində olacağı düşüncəsinə malik olar. Belə bir düşüncəyə sahib insanın Qurandan heç bir məlumatı olmadığı deməkdir. Çünki Quran ayələrində bildirilən həqiqətləri dərk edən insan, bu cür aldatmacalarla xilas olmasının mümkün olmadığını, bu yolla yalnız özünü aldatmış olacağını çox yaxşı anlaya bilər.
Bir insan Quranda təsvir edilən cəhənnəm mühitini öyrənib dərk etdiyində,bir an belə cəhənnəmdə olmağı gözə almaz. Hətta cəhənnəmdə olmaq bir tərəfə, cəhənnəmə yaxınlaşmaqdan belə şiddətlə qaçar. Çünki cəhənnəm, insanın dünyada təsəvvür belə edə bilməyəcəyi çətinliklərlə, ağrılarla, əzablarla, çirkinliklərlə dolu bir məkandır. Allah Quranda cəhənnəm əzabının, insanların yox olmaq istəyəcəkləri qədər şiddətli bir əzab olduğunu bildirmişdir:

Əlləri boyunlarına bağlı vəziyyətdə dar bir yerə atıldıqları zaman, özlərinə bəd dua edib ölümü diləyərlər. (Furqan Surəsi, 13)

(Cəhənnəmin gözətçisinə) “Ey Malik! Qoy Rəbbin bizi öldürsün" (bu əzabdan qurtaraq)! deyəcəklər. O isə “Siz (həmişəlik burada) qalacaqsınız!” – deyə cavab verəcəkdir!

Allahı lazım olduğu kimi tanımayan və sifətlərini təqdir edə bilməyən insanlar isə, ONun inkarçılar üçün hazırladığı cəhənnəmin şiddətini də təqdir edə bilməzlər. Bu da onlarda qəflətdən qaynaqlanan bir əhəmiyyət verməməzlik meydana gətirər. Belə ki, cəhənnəmdən qorxub çəkinərək hərəkət etmək yerinə, etdikləri bəzi hərəkətlər üçün müəyyən bir müddət cəhənnəmə girməyi belə gözə ala bilirlər. Bu, cəmiyyətdə olduqca məşhur bir davranışdır. Nəfsinin istək və ehtirasları uğruna Allahın əmr və qadağalarını aşanlar "cəhənnəmdə cəzamı çəkər sonra necə olsa cənnətə gedərəm" kimi bir inanca sahib olurlar. Bu insanlar dünya həyatından istədikləri kimi faydalanıb, bunun qarşılığında cəhənnəmdə bir müddət qalacaqlarını, daha sonra bağışlanacaqlarını düşünürlər. Halbuki heç bir insanın -Allahın istəyi olmadan - belə bir zəmanəti yoxdur.
Cəhənnəm sonsuza qədər var olacaq əzab yeridir.Allah rızasına görə yaşamayan hər insanı sonsuza qədər bu əzab yurdunda tuta bilər. "Necə olsa bir müddət qalar cəhənnəmdən çıxaram" məntiqiylə düşünənlər, Allahdan gərəyi kimi qorxmayan, ONun əzabını düşünüb qavramayan kəslərdir. Necə ki, Allah bu zənn ilə hərəkət edən insanlardan və onların uğrayacaqları sondan Quranda söz etmişdir:

Onlar : “Cəhənnəm odu bizə bir neçə gündən artıq əzab verməz” –deyərlər. "De ki:" “Allahdan belə bir vəd almısınızmı?Allah heç vaxt Öz əhdindən dönməz. Yoxsa Allaha qarşı bilmədiyinizi söyləyirsiniz?”Beli, günah qazanan və qazandığı günahlarla əhatə olunan şəxslər cəhənnəmlikdirlər və orada həmişəlik qalacaqlar. İman gətirənlər və yaxşı işlər görənlər isə behiştlikdirlər və orada əbədi olacaqlar. (Bəqərə Surəsi, 80-82)

Bu mövzuda Quranda olan bir başqa ayə isə belədir:

Bu onların: “Cəhənnəm odu bizə bir neçə gündən artıq toxunmaz!” –dediklərinə görədir. Onların dinləri barəsində uydurqduqları özlərini aldadıb yoldan çıxartmışdır.(Ali- İmran Surəsi, 24)

Allahın yuxarıdakı ayələrdə bildirdiyi kimi, kimin nə qədər əzab çəkəcəyini, cəhənnəmdə kimin nə qədər qalacağını ancaq Allah bilər. Dünyadaykən "cəzamı çəkər çıxaram" deyərək, qürurlu və qafil bir düşüncə ilə özlərini aldadan bu insanların cəhənnəmdə yaşayacaqları çarəsizlik və çaşqınlığı isə Allah ayələrində belə bildirir:

(Allah) buyuracaq: Allahın istədiyi istisna olmaqla, siz orada həmişəlik qalacaqsınız!” Şübhəsiz ki, Rəbbin hikmət, elm sahibidir! (Ən'am Surəsi, 128)

Fasiqlərə gəldikdə isə, onların məskəni cəhənnəm odudur. Onlar hər dəfə oddan çıxmaq istədikdə yenə ora qaytarılacaq və onlara: “Dadın yalan hesab etdiyiniz cəhənnəm odunun əzabını!” – deyiləcəkdir. (Səcdə Surəsi, 20)

(Orada) Atəşdən çıxmaq istəyərlər, lakin heç cür oradan çıxa bilməzlər. Onlar əbədi əzaba düçar olanlardır! (Maidə Surəsi, 37)

Əgər yuxarıdakı ayələrdə bəhs edilən kəslərdən olmaq istəmirsinizsə, bu mövzu üzərində bir daha düşünün. Və əsla "necə olsa cənnətə gedərəm", "cəzamı çəkər cəhənnəmdən çıxaram" kimi boş zənnlərlə özünüzü aldatmayın. Özünüzü cahiliyyə prinsipləri ilə deyil, Quran ayələri ilə qiymətləndirin. Allah Quranda cənnətinə yaraşan bir insanın necə olması lazım olduğunu bütün detalları ilə bildirmişdir. Bunun xaricində heç bir fikir bu mövzuda hökm verə bilməz. Unutmayın; heç kimin cənnətə gedəcəyi zəmanət altında deyil. Əksinə dünyada imtahanı davam edən hər insan üçün cəhənnəmə getmə təhlükəsi mövcuddur. Allahın ən səmimi və vicdanlı qulları olan peyğəmbərlərin belə bu mövzuda Allaha dua etdiklərinə Quranda belə diqqət çəkilir:

Göyləri və yeri yaradan,dünyada və axirətdə mənim ixtiyar sahibim Sənsən. Mənim canımı müsəlman olaraq al və məni əməlisalehlərə qovuşdur! (Yusuf Surəsi, 101)

Bu halda heç kim özünü aldatmasın; Allaha boyun əyib təslim olmadığı və Rəbbimizi razı etmədiyi müddətcə heç kim cənnətin qapılarından içəri girə bilməyəcək. Allah bir ayəsində bunun qeyri-mümkün olduğunu insanlara çox açıq bir örnəklə bildirmişdir:

Ayələrimizi yalan hesab edənlərə və onlara təkəbbürlə yanaşanlara göyün qapıları açılmaz və kəndir(dəvə) iynənin gözündən keçməyənə qədər onlar da Cənnətə daxil ola bilməzlər. Biz günahkarlara belə cəza veririk!(Ə'raf Surəsi, 40)

"HAMI ELƏ DÜŞÜNÜRDÜ, MƏN DƏ ONLARA TABE OLMAĞA MƏCBUR QALDIM" DEYƏNLƏR...

2010-07-20T05:01:00.000-07:00

İnsanların yanıldıqları bir çox mövzuda cəmiyyətin psixologiyasının təsiri böyükdür. Xüsusilə də din əxlaqından uzaq yaşayan cəmiyyətlərdə səhv, ya da pis də olsa çoxluğun mənimsədiyi düşüncə, ya da davranışlar insanlar tərəfindən də mənimsənilməyə başlanır. İnsan əslində vicdani olaraq doğrunu bilməsinə baxmayaraq sırf çoxluğun təsiriylə "bu qədər adamın bir bildiyi vardır" kimi səhv bir fikirlə vicdanını susdurar və onlara tabe olar.Halbuki çoxluq heç bir mövzuda yol göstərici ola bilməz. İnsanlara doğrunu yanlışdan ayırd etmələri üçün endirilmiş olan yalnız Qurandır. Quranda olmayan bəzi meyarları qəbul edənlər və ona tabe olanlar çox böyük yalnışlığa düşərlər. Necə ki, Allah Quranda insanları çoxluğun arxasınca getməmələri üçün açıqca xəbərdarlıq etmişdir.

Yer üzündə olanların çoxuna itaət etsən,onlar səni Allahın yolundan azdırarlar.Onlar ancaq zənnə uyar və ancaq yalan danışarlar! (Ənam Surəsi, 116)

Çoxluğa uyğun hərəkət etmənin kökündə "hər kəs elə düşünürdü, mən də onlar kimi olmağa məcbur olduğumu düşündüm" kimi aciz bir məntiq yatır. Yəni insan doğru bildiyindən imtina edib çoxluğa tabe olmadığı təqdirdə insanların verəcəyi reaksiyadan, onlar tərəfindən qınanmaqdan, ya da kənarlaşdırılmaqdan çəkinir. Bu, gənc yaşda olan bütün insanlar arasında son dərəcə məşhur bir məntiqdir. Sırf buna görə ibadətlərini yerinə yetirməyən, bir ömür boyu Allahın razılığını unudub kütlənin razılığı üçün yaşayan insanlar vardır. Halbuki insan yüzlərlə, minlərlə insanın deyil, yalnız Allahın razılığını axtarmaqla cavabdehdir. Eyni şəkildə insan kimin nə düşünəcəyini fikirləşib və buna görə hərəkət etmək məcburiyyətində də deyil. Allah Quranla insanları hər cür asılılıqdan azadlığa qovuşdurmuşdur. İnsan yalnız Allaha hesab verəcək və Qurana tabe olub olmadığından sorğulanacaqdır.
Necə ki, bu həqiqəti əslində hər insan çox yaxşı bilir. Amma bir çox insan bu bəhanəni önə sürərək özünü aldatmaqda və ətrafındakıları da aldada biləcəyini düşünməkdədir. Amma axirətə getdiyində, arxalarından süründürüldüyü insan çoxluğu, özlərini əzabdan qurtara bilmədikləri kimi onu da qurtara bilməzlər. Allah Quranda bu kəslərin vəziyyətlərini belə xəbər verər:

Yox, Əgər o, (bu yaramaz əməlinə) bir son qoymasa, and olsun ki,onu kəkilindən yapışıb sürükləyəcəyik -
Özü də yalançı, günahkar kəkilindən! Qoy o özünün bütün tərəfdarlarını (köməyə) çağırsın! Biz də zəbaniləri çağıracağıq! Yox, Ona boyun əymə (Rəbbinə) səcdə et və (Ona) yaxınlaş! (Ələq Surəsi, 15-19)

Bu vəziyyətdəki bir insan, dünyadaykən ətrafının xatiri üçün Allahın razılığını göz ardı etmiş, hesab günüylə qarşılaşacağını heç ağlına gətirməmişdir. İndi, çox əhəmiyyət verdiyi və uğruna Allahın razılığını göz ardı etdiyi o "dindən uzaq çoxluq" la birlikdə cəhənnəmə girəcək. O halda siz bu gerçəyi bilə-bilə əsla bəhanə edərək özünüzü aldatmayın və din əxlaqından uzaqlaşmayın. Heç bir mövzuda çoxluğa tabe olmaq məcburiyyətində deyilsiniz. Qurana görə doğru bildiyinizdən əsla imtina etməyin və tək başınıza da olsanız haqqı yaşayın. Unutmayın, Allahın razılığını axtarmaq mövzusunda göstərdiyiniz dayanıqlılıq, sonsuza qədər böyük bir rəhmət içində yaşamanıza vəsilə olacaq.

"ELM ADAMLARI DİNİ İNKAR EDİRDİ,ONLARA İNANDIM" DEYƏRƏK ÖZÜNÜ ALDADANLAR

2010-07-20T04:43:00.000-07:00

İnsanların dini inkar etmək üçün qarşıya qoyduqları bəhanələrdən biri də, Allahı və axirət gününü inkar etmə yanılmasına düşən elm adamlarının varlığıdır.
Xüsusilə yaşadığımız dövr, elmin ciddi şəkildə irəlilədiyi, elmi baxımdan tarix boyunca yaşanmamış bir çox təcrübənin və inkişafın yaşandığı bir əsrdir. Elm və texnologiyanın təmin etdiyi imkanlarla kainatdakı nizam və dizayn görülməkdə, Allahın yaratdığı sistemlərin qüsursuzluğu aydın olmaqda, canlıların sahib olduğu bir çox yaradılış gerçəyi daha yaxından tanınmaqda, Quranın möcüzələri tək-tək kəşf edilməkdədir.

Ancaq bir də elmi öz dünyəvi mənfəətləri üçün istifadə edən, inkarçı zehniyyətlərini onunla dəstəkləməyə çalışan kəslər vardır. Bu kəslər "elm adamı" sifətiylə ortaya çıxır, ancaq elmlərini gerçəkləri araşdırıb tapmaq üçün deyil, öz ideologiyalarını bəsləmək üçün istifadə edirlər. Bu kəslər kainatdakı və canlılardakı qüsursuz yaradılışı və möcüzəvi xüsusiyyətləri görməməzlikdən gələrək, hər şeyin təsadüflər nəticəsində özbaşına var olduğu kimi gerçək olmayan bir iddia ilə ortaya çıxırlar. Bu insanların məqsədi, Allahın varlığını inkar etmək və cəmiyyətlərə də inkar etdirməkdir. Bu yolla heç kimə qarşı məsuliyyət hiss etməyən, başıboş fərdlərdən ibarət olan, hər cür əxlaqsızlığın geniş şəkildə yaşandığı cəmiyyətlər meydana gətirmək istəyirlər.
İnsanların çoxu da, elm adamı görünüşüylə öz fikirlərini yaymağa çalışan bu kəslərdən təsirlənir. Bütün elm adamları hər şeyi bilən, hər mövzuda ən doğru diaqnozu qoya bilən, ən ağıllı və zəkalı kəslər olaraq qəbul edilirlər. Halbuki bu səhv anlayışdır. Əlbəttə elmi doğru məqsədlə istifadə edən, bir çox mövzuda məlumatından istifadə edilə biləcək, qiymətli elm adamları vardır. Amma elmi əhatəsində, bu təsnif etmənin xaricində, dünyəvi mənfəətləri üçün gerçəkləri gizləyən, insanları səhv yola sürükləyən kəslər də mövcuddur. Buna görə bütün insanlar kimi elm adamları da sahib olduqları məlumatların, onlara verilən adların çoxluğuna görə deyil, sahib olduqları məlumatları yaradılış məqsədlərinə uyğun istifadə edib, etmədiklərinə, Allahın razı olacağı şəkildə yaşayıb yaşamadıqlarına görə qiymətləndirilməlidirlər. Allaha iman edən insan üçün doğru olan budur.
Daha əvvəl də ifadə etdiyimiz kimi, Allah Quranda insanların çoxluğa uymalarının özlərinə zərər gətirəcəyinə, bu çoxluğun inkarda mübahisəsinə diqqət çəkmişdir. Bu halda insanın, başqalarının sözlərini heç araşdırmadan, detallarını öyrənmədən qəbul etməsi deyil, öz ağlı və vicdanı ilə qiymətləndirməsi və buradan doğru nəticə çıxarması lazımdır. Allah bir ayəsində, Bilmədiyin bir şeyin ardınca getmə. Çünki qulaq, göz və ürək bunların hamısı sorğu-sual olunacaqdır.(İsra Surəsi, 36) deyə əmr etməkdədir. Buna görə də, insanın özünə deyilən hər şeyi birbaşa qəbul edərək ardına düşməsi özünü aldatmasından başqa bir şey deyildir.
İnsan Allahın özünə əmr etdiyi şəkildə haqqa tabe olmaqla və insanlara da haqqı tövsiyə etməklə cavabdehdir. Həqiqət belə olduğu halda, bəhanələr irəli sürməsi, özünü və ətrafındakıları aldadacaq bəhanələrlə ortaya çıxması axirətdə heç bir fayda təmin etməyəcək. Allah insanları inkara dəvət edən və onlara bu haqda vədlər verən kəslərin hər zaman olacağını Quranda xəbər vermişdir. Allah bu kəslərin də, onlara tabe olanların da müsibətlərlə qarşılaşacaqlarını belə xatırlatmışdır:

İnkar edənlər, iman edənlərə dedilər: "Siz bizim yolumuza (dinimizə) tabe olun, günahlarınızı biz boynumuza götürərik". Halbuki, onların heç bir günahını öz boyunlarına götürməzlər.Həqiqətən onlar yalançıdırlar. Şübhəsiz ki, onlar həm öz günahlarına, həm də öz günahları ilə yanaşı daha neçə-neçə günahlarla yüklənəcəklər.Qiyamət günü onlar uydurduqları yalana görə mütləq sorğu-sual olunacaqlar. (Ənkəbut Surəsi, 12-13)

ÖZÜNÜ ALDADANLARIN SONU

2010-07-20T04:28:00.000-07:00

Bilinməlidir ki, hər insan eyni vicdana malikdir; vicdansız insanları yüksək vicdanlı insanlardan fərqləndirən, bildikləri gerçəklərə gözlərini bağlamaları və qulaqlarını qapamalarıdır.
Allahın Quranda təriflədiyi bir peyğəmbər olan Hz. İbrahim kimi həyatlarının hər anında vicdanlarının səsinə qulaq asan insanlar, gözəl və dinc bir həyat yaşayarlar. Çünki bu insanlar doğruya tabe olmanın və axirətdə gözəl bir qarşılıq ümid etmənin verdiyi mənəvi rahatlıq içindədirlər. Vicdanlarına qulaq asmayan insanlara üçün isə bunun tam əksi aiddir. Bu insanlar doğru olanı tətbiq etməmənin, haqq olana tabe olmamanın və bunun qarşılığında da böyük bir cəza olacağını bilmənin gizli çətinliyini, yəni vicdan əzabını içlərində yaşayarlar.
Hara getsələr, nə etsələr bu çətinlik onları rahat buraxmaz. Dünyanın ən böyük sərvətinə də sahib olsalar, ölkə-ölkə də gəzsələr üstlərindəki bu mənəvi təzyiqdən xilas ola bilməzlər.
Əslində çəkilən bu vicdan əzabı, etdiyi səhvdən dönməsi üçün adama Allahdan bir xəbərdarlıqdır. Bu mömin olanlar üçün böyük bir nemətdir. Çünki adamın ağılının başına gəlməsinə bir vəsilə, tövbə edib davranışlarını düzəltməsinə bir təşviqdir. Amma din əxlaqından və səmimiyyətdən uzaq insanlar üçün də gerçək mənada bir əzabdır. Onlar yaşadıqları bu çətinliyin səbəbini bildikləri halda davranışlarını düzəltmək əvəzinə,bunun səbəbini anlamazlıqdan gəlirlər. Göstərdikləri bu müqavimət üzündən də həyatları boyunca gerçək mənada xoşbəxt və dinc ola bilməzlər.
Əvvəldən indiyə qədər danışdığımız, gerçəkləri bildikləri halda görməzlikdən və anlamazlıqdan gələrək özlərini aldadan insanlar bir ömür boyu bu mənəvi əzab içində yaşayarlar. Vicdanları belə bir əzab və təzyiq içindəykən onlar özlərinə saxta xoşbəxtliklər yaratmağa çalışar, amma bacara bilməzlər. Çünki əzab içindəki vicdanı rahatlaşdırmanın yeganə yolu Allaha tövbə edərək buna səbəb olan səhvi tərk etməkdir.
Əgər siz də vicdanınızı dinləmək yerinə müxtəlif bəhanələrlə özünüzü aldadıb nəfsinizin istək və ehtiraslarına uysanız, əsla özünüzdən qaça bilməyəcəyiniz mənəvi bir əzab içində yaşayarsınız. Ancaq özünüzü aldatmanız səbəbindən əbədi həyatınız boyu yaşayacağınız çətinlik yalnız dünyadakı çətinliklər ilə məhdud qalmaz. Çünki Allah dünyada özlərini aldadaraq hesab gününü göz ardı edən insanların axirətdə də böyük bir əzab və peşmanlıqla qarşılaşacaqlarını xəbər vermişdir. Necə ki, Quranda hesab günü "aldanma" günü olaraq da xatırlanmaqdadır:

Allahın sizi (haqq-hesab üçün) toplayacağı gün – məhz o gün qarşılıqlı aldanma günüdür! Kim Allaha iman gətirib yaxşı əməllər etsə, (Allah) onun günahlarının üstünü örtər və onu altından çaylar axan əbədi qalacaqları cənnətlərə daxil edər.Bu, böyük xoşbəxtlik və qurtuluşdur! İnkarçı olub ayələrimizi yalan sayanlara gəldikdə isə, onlar cəhənnəmlikdirlər və orada həmişəlik qalacaqlar. Ora necə də pis məskəndir! . (Təğabün Surəsi, 9-10)

Ayələrdə bildirilən, "aldanma günü", insanın ölümüylə birlikdə başlar, dirilişlə və hesabla davam edər, inkarçıların əbədi yurdları olan cəhənnəmə göndərilməsi ilə sona çatar. Dünyadaykən özlərini müxtəlif bəhanələrlə aldadan, şeytanın vədlərinə aldanan insanların, cəhənnəmdə qarşılaşacaqları hadisələrdən bəziləri Quranda belə xəbər verilmişdir:

O,ölüm bihuşluğu,bir həqiqət olaraq gəlib də,(insana!) Bu sənin qorxub qaçdığın şeydir! (deyildiyi vaxtda).
Şur çalınacaqdır. Bu vəd olunmuş gündür!(Artıq hər bir nəfis bir sürücü (sürüyüb məhşərə gətirən) və bir də şahidlə gəlmişdir.
And olsun “Sən bundan qafil idin. Artıq biz də gözündən pərdəni götürdük. Sən bu gün sərrast görürsən!”
Onun yaxını olan (və yanından ayrılmayan mələk) dedi ki:“Bu yanımdakı hazırdır!”Siz ikiniz (ey mələklər) atın Cəhənnəmə hər bir inadçı kafiri;xeyrə mane olanı, zülm etməklə həddi aşanı ki, o Allahla yanaşı özünə başqa bir tanrı qəbul etmişdir. Atın onu şiddətli əzabın içinə!” Onun yaxın dostu (Şeytan və ya öz nəfsi) dedi ki: “Ey Rəbbimiz! Onu mən azdırmadım. Fəqət o özü haqq yoldan çox azmışdı!” (Allah) buyuracaqdır: “Mənim hüzurumda mübahisə etməyin. Mən sizə bu əzabı bildirmişdim.Mənim hüzurumda söz dəyişdirilməz. Mən bəndələrə zülm edən deyiləm!” O gün Cəhənnəmə deyəcəyik: “Doldunmu?” O da:“Yenə varmı?” deyecek. (Qaf Surəsi,19-30)

ÖZÜNÜ ALDATMAQ ƏVƏZİNƏ SƏMİMİYYƏT

2010-07-20T03:59:00.000-07:00

Sonsuzluq içində insan yalnız bir dəfə sınanar və bu sınaq müddəti illik təxminən 6-7 hissədən ibarətdir. Və insanın sonsuz həyatını bu sınaq müddəti içindəki davranışları təyin edir. Bu qısa, amma son dərəcə əhəmiyyətli müddəti də insan özünü aldadaraq keçirsə imtahanı itirər.Məhz gerçək olan budur; insan özünü aldadaraq nə gerçəyi dəyişdirə bilər, nə də məsuliyyətdən qaça bilər.
Tam əksinə insanın dünyada gerçəklərdən qaçması yalnız öz əleyhinədir. Bu insan vicdanını susduraraq özünü aldatdığı, müxtəlif bəhanə və həqiqətlərlə rahatlaşmağa çalışdığı hər an əslində qorxunc bir itki içindədir. Axirətdə isə bu ağılsızlığı səbəbiylə -Allahın istəyi xaricində- əsla düzəldilməsi mümkün olmayacaq bir peşmanlıq içində olacaq.

Vəziyyət beləykən insanın nəinki özünü aldatması, son dərəcə açıq bir şüurla və diqqətlə qulluq vəzifəsini yerinə yetirməsi lazımdır. Bu da, insanın hər an vicdanının səsinə qulaq asması və Allahın kitabına əməl etməsi ilə mümkündür. Səmimi olaraq iman edən bir insan üçün başqa bir yol yoxdur. İnsan dünyada yaşadığı müddətcə hər keçən saniyə ölümə və hesab gününə bir az daha yaxınlaşdığını, etdiyi hər davranışdan, ağlından keçən hər düşüncədən Allahın xəbərdar olduğunu və bunlardan məsul tutulacağını düşünməsi, özü üçün ən gözəl və qazanclı olan yoldur.
Diqqət yetirin, Allaha qarşı səmimi olmağa yönəldilən bu yol, insan üçün ən asan olanıdır. Bir anlıq düşünmənin və qərar almanın ardından insan bütün həyatı boyunca bu qərarın gətirdiyi şüur açıqlığı ilə yaşaya bilir. Bu şüur açıqlığını qazandığında isə heç bir mövzuda özünü aldadaraq, öz özünü əbədi bir zərərə uğratmaz.
Unutmayın; özünü aldatmaq insan üçün,odla oynamaq kimidir. İnsan, bu şəkildə vaxtını keçirərkən və tamamilə dünyaya aludə olmuşkən bir anda canını təslim almağa gələn mələkləri yanında görə bilər. Mələklər canını, bir ayənin ifadəsiylə "acı ilə alarkən" görəsən eyni oyunu və özünü aldatmanı davam etdirə biləcəkdirmi?
"Nə yaxşı etdim, dünyadakı həyatım boyunca yedim, içdim, gəzdim, əyləndim, məsuliyyətlərimi, qulluq vəzifəmi göz ardı etdim, heç düşünmədim" deyə biləcəkdirmi? Şübhəsiz ki xeyr. Bu, ən qafil insanın belə ağlından keçirə bilməyəcəyi bir düşüncədir. Tam əksinə o anda tərifsiz bir qorxu, dəhşət və çaxnaşma yaşayacaq. Amma bu daha başlanğıcdır, cəhənnəmin qapılarından içəri girdiyində bu qorxu və peşmanlıq dözülməz ölçülərə çatacaq, ruhu sonsuz bir uçuruma sürüklənəcəkdir.
Bu, bütün insanların ağlından bir an belə çıxarmaması lazım olan gerçəkdir. Allah bu gerçəyi ayələrində xatırladarkən, özlərini aldadan insanların peşmanlıqlarını və çarəsizliklərini də belə bildirir:

Əzab sizə gəlməmişdən əvvəl, Rəbbinizə dönün və Ona təslim olun. Sonra sizə heç bir kömək olunmaz. Rəbbinizdən, sizə endirilənin ən gözəlinə tabe olun;özünüz də bilmədən, qəfil əzab sizə gəlib çatmadan əvvəl.Adamın (əzab içində) belə deyəcəyi (gün) “Allaha itaət barəsində etdiyim təqsirlərə görə vay halıma! Həqiqətən, mən (Allahın dinini) məsxərəyə qoyanlardan idim!” Yaxud: “Əgər Allah məni doğru yola yönəltsəydi, mən mütləq müttəqilərdən olardım!” – deyəcəyi, və ya əzabı gördüyü zaman: “Kaş bir dəfə də (dünyaya) qayıda bilsəydim; yaxşı işlər görənlərdən olardım!” – deyəcəyi gündən çəkinin! (Zumər Surəsi, 54-58)